Almanya’da Ücretsiz Üniversite: Bloke Hesap, Dil Şartı ve Başvuru

«Almanya’da üniversite gerçekten ücretsiz mi, yoksa bir yerden mutlaka para çıkıyor mu?» Almanya’da ücretsiz üniversite fikrini duyan velilerin neredeyse hepsi bu soruyla geliyor. Cevap ikisi birden: Devlet üniversitelerinin çoğunda öğrenim ücreti yok, ama Almanya’ya gidip orada okumak ucuz değil. Aradaki farkı anlamak, planı doğru kurmanın ilk şartı.

Aşağıda bloke hesaptan dil şartına, Studienkolleg’den başvuru takvimine kadar Türk öğrencilerin en çok takıldığı noktaları sırayla anlattık.

Almanya’da ücretsiz üniversite tam olarak ne demek?

Almanya’da devlet üniversiteleri eyaletlerin finansmanıyla çalışıyor ve çoğu eyalet lisans ve birçok yüksek lisans programı için öğrenim ücreti almıyor. Bu kural Alman öğrenciler için olduğu kadar yabancılar için de geçerli. Ancak iki önemli istisna var.

Birincisi Baden-Württemberg. Bu eyalette AB dışından gelen öğrenciler dönem başına ücret ödüyor; Stuttgart, Heidelberg, Freiburg ya da Karlsruhe gibi şehirleri düşünüyorsanız bunu hesaba katın. İkincisi bazı tekil kurumlar. Örneğin Münih Teknik Üniversitesi son yıllarda AB dışı öğrenciler için ücret uygulamasına geçti. Diğer eyaletlerde de bu tartışma zaman zaman gündeme geliyor, bu yüzden güncel yıl için mutlaka kontrol edin.

Ücretsiz olan yerlerde de her dönem bir «Semesterbeitrag», yani dönem katkı payı ödeniyor. Bu tutar okula göre değişiyor ve genelde birkaç yüz euro civarında. İçinde çoğu zaman şehir içi toplu taşıma bileti de var; ki bu aslında iyi bir anlaşma.

Bloke hesap: Ücretsiz eğitimin görünmeyen bedeli

Almanya öğrenci vizesi için en önemli mali şart bloke hesap (Sperrkonto). Öğrenci, bir yıllık yaşam masrafını Almanya’daki bir bankada açılan özel hesaba yatırıyor ve her ay belirli bir tutarı çekebiliyor. Tutar her yıl yeniden belirleniyor; son yıllarda aylık yaklaşık 990 € ve yıllık yaklaşık 11.900 € seviyesindeydi. Başvuru yaptığınız dönemin güncel rakamına mutlaka bakın.

Bu para «kaybolmuyor», öğrencinin yaşam masrafına gidiyor. Hesap Almanya’ya varıştan sonra açılan yerel banka hesabına aylık olarak aktarılıyor ve öğrenci kirasını, faturalarını buradan ödüyor. Ama başvuru aşamasında tek seferde hazır olması gerekiyor ve birçok aile için asıl zorluk bu. Bloke hesap yerine bazı durumlarda burs belgesi ya da Almanya’da yaşayan birinin resmi taahhüdü (Verpflichtungserklärung) kabul edilebiliyor.

Dil şartı: Almanca mı, İngilizce mi?

Ücretsiz eğitimden gerçekten yararlanmak istiyorsanız Almanca neredeyse kaçınılmaz. Lisans programlarının büyük çoğunluğu Almanca ve kabul için genelde C1 seviyesine denk gelen TestDaF, DSH ya da Goethe sertifikası isteniyor. İngilizce lisans programları da var, ama sayıları sınırlı ve rekabet yüksek.

Yüksek lisansta tablo farklı. Mühendislik, bilgisayar bilimi, ekonomi ve doğa bilimlerinde çok sayıda İngilizce program bulunuyor. Bu programların büyük kısmı da devlet üniversitelerinde olduğu için öğrenim ücreti yine çoğunlukla yok. Bu yüzden Türkiye’de lisansını bitirip Almanya’da yüksek lisans yapmak, bize göre Almanya’ya girmenin en sorunsuz yollarından biri.

Bir uyarı: İngilizce okusanız bile günlük hayatta, iş ararken ve resmi işlerde Almanca bilmemek sizi zorlar. En azından B1 seviyesine çıkmayı hedefleyin. Mezuniyet sonrası iş bulma şansınızı en çok artıran tek şey bu.

Türk lise diplomasıyla doğrudan başvurabilir miyim?

Çoğu durumda hayır. Almanya, Türkiye’deki lise diplomasını tek başına üniversiteye doğrudan giriş için genelde yeterli saymıyor. Öğrenci önce Studienkolleg adı verilen bir yıllık hazırlık programına gidiyor ve sonunda Feststellungsprüfung sınavına giriyor. Bu sınavı geçen öğrenci, ilgili alandaki lisans programlarına başvurabiliyor.

Belirli şartlarda, örneğin Türkiye’de bir üniversitede ilgili alanda belirli bir süre okumuş olmak gibi durumlarda, doğrudan başvuru mümkün olabiliyor. Kurallar diploma türüne ve programa göre değiştiği için kendi durumunuzu DAAD ve hedef üniversitenin uluslararası ofisi üzerinden kontrol etmenizi öneriyoruz.

Studienkolleg’e girmek için de Almanca gerekiyor, genelde B1 ya da B2 seviyesi ve bir giriş sınavı. Yani Almanca öğrenmeye lise yıllarında başlayan öğrenci ciddi bir zaman avantajı kazanıyor.

Universität mı, Hochschule mi?

Almanya’da iki ana üniversite türü var ve Türk öğrencilerin çoğu bu farkı başvuru sırasında öğreniyor. Universität daha akademik ve araştırma odaklı; tıp, hukuk ve doktora gibi alanlar burada. Hochschule (eski adıyla Fachhochschule) ise uygulamalı bilimler üniversitesi; mühendislik, işletme, tasarım ve bilişim gibi alanlarda sektöre yakın, staj ağırlıklı programlar sunuyor.

İkisi de devlete bağlıysa ikisi de aynı şekilde ücretsiz. Seçim, öğrencinin hedefine göre yapılmalı. Mezun olur olmaz çalışmak isteyen biri için Hochschule’deki zorunlu staj dönemi büyük avantaj. Akademik kariyer düşünen biri için Universität daha doğru.

Şehir seçimi de bütçeyi doğrudan etkiliyor. Münih, Frankfurt ve Hamburg’da kira, Leipzig, Dresden ya da Magdeburg gibi şehirlerin neredeyse iki katına çıkabiliyor. Doğu Almanya’daki birçok üniversite hem iyi eğitim veriyor hem de daha az rekabetle öğrenci alıyor; bu şehirleri listeden erkenden çıkarmamanızı öneriyoruz.

Başvuru nasıl ve ne zaman yapılır?

Almanya’da merkezi bir yerleştirme sınavı yok. Başvurular ya doğrudan üniversiteye ya da birçok okulun kullandığı uni-assist sistemi üzerinden yapılıyor. Kış dönemi için son başvuru tarihi pek çok üniversitede yaz ortasında, yaz dönemi için ise kış ortasında oluyor; ama yüksek lisans programlarında çok daha erken tarihler görebilirsiniz.

Bizim önerdiğimiz sıra şu:

• Bir yıl önceden program listesini çıkarın ve her birinin dil, diploma ve tarih şartlarını tabloya geçirin.
• Dil sınavına başvurudan en az birkaç ay önce girin.
• Belgelerin onaylı kopyalarını ve tercümelerini erkenden hazırlayın; uni-assist incelemesi haftalar sürebiliyor.
• Kabul gelir gelmez bloke hesabı açın ve vize randevusunu alın.

Vize randevusu kısmı özellikle önemli. Yoğun dönemlerde randevu bekleme süreleri uzayabiliyor. Bloke hesap ve sigorta belgeleri hazır olmadan randevuya gitmek, süreci daha da geciktiriyor. Konsolosluğun istediği belge listesini randevudan önce tek tek kontrol edin; eksik bir evrak yeni bir randevu demek.

Okurken çalışmak ve mezuniyet sonrası

Almanya’da öğrenciler yasal olarak yıllık belirli bir gün sınırıyla çalışabiliyor. Bu sınır son düzenlemelerle bir miktar genişledi; güncel kurala göre yılda yaklaşık 140 tam gün ya da 280 yarım gün çalışmak mümkün, ama bunu vize aşamasında mutlaka teyit edin. Çoğu öğrenci kafe, market ya da üniversite içi asistanlık işleriyle masrafının bir kısmını karşılıyor. Ama kirayı tamamen buradan çıkarmak, özellikle büyük şehirlerde, zor.

Mezuniyetten sonra iş aramak için oturum izni genelde 18 aya kadar uzatılabiliyor ve bu süre içinde alanınızda bir iş bulursanız çalışma iznine geçebiliyorsunuz. Almanya’yı bu yüzden yalnızca eğitim için değil, uzun vadeli bir yaşam planı olarak düşünen çok öğrenci var.

En sık gördüğümüz hatalar

Birincisi, «ücretsiz» kelimesine odaklanıp bloke hesabı son ana bırakmak. Kabul mektubu geldikten sonra bu tutarı birkaç hafta içinde toplamaya çalışan aileler, vize randevusunu kaçırabiliyor.

İkincisi, dil sınavını ertelemek. Sınav tarihleri sınırlı ve sonuçlar haftalar sonra açıklanıyor. Başvuru tarihine yetişmeyen bir sertifika, koca bir dönemi kaybettiriyor.

Üçüncüsü, sadece popüler okullara başvurmak. Herkesin bildiği beş on üniversiteye başvurup hepsinden ret alan öğrenciler oluyor. Listeye daha az bilinen ama iyi programlar sunan okulları eklemek kabul şansını ciddi ölçüde artırıyor.

Almanya her öğrenci için doğru seçim mi?

Hayır. Almanca öğrenmeye hiç ilgisi olmayan, kısa sürede İngilizce bir lisans diploması almak isteyen öğrenciler için İngiltere ya da Kanada daha mantıklı olabilir. İngiltere’de süreç UCAS üzerinden ilerliyor ve ücretler yüksek; ayrıntılar İngiltere’de üniversite okumak yazımızda. Kanada’yı uzun vadeli göç planıyla birlikte düşünenler için Kanada göçmenlik başvurusu hakkındaki yazımız iyi bir başlangıç.

Burs odaklı düşünen öğrenciler için Çin de son yıllarda ciddi bir alternatif oldu; Çin’de üniversite ve CSC bursu yazımızda başvuru sürecini anlattık. Ülkeleri genel olarak kıyaslamak isteyenler ise yurt dışında üniversite okumak yazımızla başlayabilir.

Sık sorulan sorular

Almanya’da üniversite yabancılar için de ücretsiz mi?

Çoğu eyalette evet. Baden-Württemberg eyaleti ve bazı tekil kurumlar AB dışı öğrencilerden ücret alıyor. Her durumda dönem katkı payı ödeniyor. Özel üniversiteler ise ayrı bir kategori; onlarda yıllık ücretler binlerce euroyu bulabiliyor.

Bloke hesap ne kadar?

Tutar her yıl güncelleniyor. Son yıllarda yıllık yaklaşık 11.900 € seviyesindeydi. Başvurduğunuz yılın güncel rakamını Alman konsolosluğunun sitesinden kontrol edin.

Almanca bilmeden Almanya’da okuyabilir miyim?

Yüksek lisansta İngilizce program seçeneği geniş. Lisansta seçenek az ve rekabet yüksek. Günlük hayat ve iş için yine de Almanca öğrenmenizi öneriyoruz.

Studienkolleg zorunlu mu?

Türk lise diplomasıyla çoğu durumda evet. Bazı istisnalar olabildiği için kendi diploma durumunuzu ayrıca kontrol edin.

Almanya’da ücretsiz üniversite için yaş sınırı var mı?

Üniversite kabulünde genel bir yaş sınırı yok. Ancak vize değerlendirmesinde eğitim geçmişinizin ve planınızın tutarlı olması önemli. Uzun aradan sonra başvuranların, bu aranın nasıl geçtiğini açıklayan belgeler hazırlaması faydalı oluyor.

İlk adım

Almanya’da ücretsiz üniversite fikri gerçekçi, ama hazırlık ister. Şu an lise öğrencisiyseniz Almancaya bugün başlayın. Lisans mezunuysanız İngilizce yüksek lisans programlarını tarayıp bir kısa liste çıkarın. Her iki durumda da bloke hesap tutarını bütçenize şimdiden ekleyin.

Saya Group olarak İstanbul ofisimizde program seçimi, uni-assist başvurusu, bloke hesap ve vize dosyası konusunda destek veriyoruz. İlk görüşme ücretsiz.