Erasmus+ ile Yurt Dışında Bir Dönem: Başvuru, Hibe ve Gerçekler

“Erasmus başvurusu için not ortalamam yeter mi, yoksa önce dil sınavına mı odaklanayım?” Üniversite öğrencilerinden en çok bu soruyu alıyoruz. Kısa cevap: ikisi de, ama çoğu öğrenci dil tarafını hafife alıyor. Türkiye’deki üniversitelerin büyük kısmında seçim puanı not ortalaması ile dil sınavının birlikte hesaplanmasıyla çıkıyor ve sıralamayı genelde dil puanı değiştiriyor.

Erasmus+ kâğıt üzerinde basit görünüyor: anlaşmalı bir üniversitede bir ya da iki dönem okuyorsunuz, aylık hibe alıyorsunuz, dersleriniz kendi okulunuzda sayılıyor. Pratikte vize randevusundan ders eşleştirmesine, ev bulmaktan hibenin yetmemesine kadar pek çok detay var. Bu yazıda bunları olduğu gibi anlatıyoruz.

Erasmus başvurusu nasıl ve ne zaman yapılıyor?

Erasmus+ programına doğrudan Avrupa’daki bir üniversiteye değil, kendi üniversitenize başvuruyorsunuz. Her üniversitenin Erasmus koordinatörlüğü genelde sonbahar ya da kış aylarında bir sonraki akademik yılın hareketliliği için ilan açıyor. İlan tarihleri okuldan okula değişiyor; bazı okullarda Aralık’ta, bazılarında Şubat–Mart’ta.

İlanda bölümünüzün hangi üniversitelerle anlaşması olduğu, her anlaşma için kaç kişilik kontenjan bulunduğu ve hangi dilde eğitim verildiği yazıyor. Tercihlerinizi bu listeden yapıyorsunuz. Bölümünüzün anlaşması olmayan bir okula Erasmus ile gidemezsiniz; bu yüzden ilk iş, kendi bölüm koordinatörünüzden güncel anlaşma listesini almak.

Başvuru sonrası okul bir dil sınavı yapıyor ya da IELTS, TOEFL, YDS gibi kabul ettiği sınav sonuçlarını alıyor. Ardından puanlar hesaplanıyor, sonuçlar ilan ediliyor, asil ve yedek listeler çıkıyor. Seçilen öğrenciler karşı üniversiteye aday gösteriliyor ve oradan kabul mektubu bekleniyor.

Hangi sınıfta başvurmalı?

Lisans birinci sınıftaki öğrenciler başvurabilir ama genelde hareketlilik ikinci sınıftan itibaren gerçekleşiyor. Çoğu öğrenci üçüncü sınıfın bir dönemini tercih ediyor. Son sınıfı Erasmus’ta geçirmek mümkün, ama mezuniyet için gereken zorunlu dersler kaçabiliyor; bölüm koordinatörünüzle önceden konuşun.

Seçim puanı nasıl hesaplanıyor?

Türkiye’deki üniversitelerin çoğu Ulusal Ajans’ın ana çerçevesini izliyor: akademik başarı ile dil puanı ağırlıklı olarak birlikte değerlendiriliyor. Daha önce Erasmus’tan yararlanmış olmak eksi puan getiriyor; şehit ve gazi yakınları, engelli öğrenciler ve bazı dezavantajlı gruplar için ek puan uygulanıyor. Kesin formülü kendi okulunuzun ilanında bulacaksınız.

Bizim gördüğümüz tablo şu: 3.00 ortalamalı ama dil sınavında iyi puan alan bir öğrenci, 3.40 ortalamalı ama dil sınavına hazırlıksız giren öğrencinin önüne kolayca geçebiliyor. Dil sınavı çoğu zaman tek seferlik ve hazırlık süresi kısa; başvuru ilanını beklemeden çalışmaya başlayın.

Hibe ne kadar, gerçekten yetiyor mu?

Erasmus hibesi, gidilen ülkenin yaşam maliyetine göre üç gruba ayrılmış ülkeler için farklı aylık tutarlarla veriliyor. Tutarlar her akademik yıl için Ulusal Ajans tarafından yeniden açıklanıyor; o yüzden burada rakam vermiyoruz, kendi okulunuzun ilanına bakın. Hibenin büyük kısmı gitmeden önce, kalanı dönüşte belgeler tamamlandıktan sonra ödeniyor.

Ülkelerin hangi gruba girdiği de zaman zaman değişiyor; tablo genel bir fikir vermek için. Güncel listeyi Erasmus+ resmi sitesinde ve okulunuzun ilanında bulabilirsiniz.

Dürüst olmak gerekirse, birinci ve ikinci gruptaki büyük şehirlerde hibe tek başına yetmiyor. Münih, Paris, Amsterdam, Dublin gibi yerlerde bir oda kirası hibenin tamamını götürebiliyor. Polonya, Macaristan ya da Çekya’da ise aynı hibeyle çok daha rahat bir dönem geçirilebiliyor. Tercih listenizi yaparken bunu mutlaka göz önüne alın.

Bir seçenek daha var: hibesiz Erasmus. Kontenjan doluysa ya da hibe bütçesi yetmediyse, öğrenci hibe almadan Erasmus statüsünde gidebiliyor. Okul ücreti ödemiyorsunuz, dersleriniz sayılıyor, sadece aylık destek yok.

Learning Agreement: dersler gerçekten sayılacak mı?

Erasmus’un en çok sorun çıkaran kısmı bu. Gitmeden önce kendi okulunuz, karşı okul ve siz arasında bir öğrenim anlaşması (Learning Agreement) imzalanıyor. Hangi dersi alacağınız ve bu dersin dönüşte hangi derse sayılacağı burada yazıyor.

Sorun şu: karşı okulun ders listesi bazen son anda değişiyor, bazı dersler açılmıyor ya da programınızla çakışıyor. O zaman anlaşmayı güncellemeniz gerekiyor. Varışınızdan sonraki ilk haftalarda bu değişiklikleri yapmak için belirli bir süre tanınıyor; bu süreyi kaçırmayın ve her değişikliği yazılı olarak iki okula da onaylatın.

Genel tavsiyemiz: kredi sayısını tam tutturmaya çalışırken zorunlu bir dersi Türkiye’de bırakmamaya dikkat edin. Bazı öğrenciler Erasmus dönüşü bir dönem uzatmak zorunda kalıyor; bu çoğu zaman ders eşleştirmesinin aceleyle yapılmasından kaynaklanıyor.

Erasmus staj hareketliliği: az bilinen seçenek

Erasmus sadece ders almak için değil. Staj hareketliliğiyle Avrupa’daki bir şirkette, araştırma merkezinde ya da kurumda en az iki ay staj yapıp yine hibe alabiliyorsunuz. Yeni mezunlar da mezuniyetten sonraki bir yıl içinde tamamlanmak şartıyla bu haktan yararlanabiliyor; ama başvuruyu mezun olmadan, öğrenciyken yapmanız gerekiyor.

Zor kısmı staj yerini kendinizin bulması. Okulunuz bazı kurumlarla bağlantı kurabilir, ama çoğu zaman öğrenci kendi e-postalarını atıyor, mülakatlara giriyor ve kabul yazısını alıyor. Bu süreç birkaç ay sürebiliyor. Karşılığında hem iş deneyimi hem de Avrupa’da bir referans kazanıyorsunuz; yüksek lisans ve iş başvurularında bu çok değerli.

Vize: Türk öğrencilerin ayrı derdi

AB vatandaşı öğrenciler için Erasmus sadece bir tren bileti uzaklıkta. Türk öğrenciler içinse gidilen ülkenin ulusal öğrenci vizesi gerekiyor. Konsolosluk ya da aracı kurum randevuları özellikle yaz aylarında çok doluyor ve bekleme süresi uzayabiliyor.

Kabul mektubunu alır almaz randevu sistemini kontrol edin. Vize için genelde kabul mektubu, hibe belgesi ya da maddi yeterlilik, sağlık sigortası, konaklama bilgisi ve pasaport isteniyor. Hibe tutarı bazı ülkelerde tek başına yeterli maddi kanıt sayılmıyor; aileden sponsor yazısı ve banka dökümü eklemek gerekebiliyor.

Bir de şunu hatırlatalım: Erasmus öğrenci vizesi çoğu zaman sadece o dönem için veriliyor. “Gittikten sonra uzatırım” planı her ülkede işlemiyor. Bir dönemden iki döneme uzatma ihtimali varsa bunu baştan okulla ve konsoloslukla konuşun.

Ev bulmak ve ilk haftalar

Bazı üniversiteler Erasmus öğrencilerine yurt odası ayırıyor, bazıları sadece öğrenci konut platformlarını öneriyor. Yurt seçeneği varsa başvurun; tarihleri kabul mektubuyla birlikte geliyor ve kısa sürede doluyor.

Özel ilanlarda Hollanda ve İrlanda gibi konut sıkıntısı yaşayan ülkelerde dolandırıcılık riski yüksek. Görmediğiniz bir ev için büyük kapora göndermeyin; mümkünse ilk haftayı geçici bir yerde kalıp ev bakmaya ayırın. Okulun Erasmus öğrenci ağları (ESN gibi) ilk günlerde çok yardımcı oluyor.

Erasmus’u sonraki adımlara bağlamak

Bir dönem yurt dışında okumuş olmak, yüksek lisans başvurularında ciddi bir artı. Komisyonlar yabancı bir sistemde ders geçebildiğinizi, kendi başınıza yaşamı kurabildiğinizi görüyor. Erasmus döneminde aldığınız bir dersin hocasından alacağınız referans da dosyanızı güçlendiriyor. Bu konuyu yurt dışında yüksek lisans yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Bazı öğrenciler Erasmus’u daha uzun bir programın ilk adımı olarak görüyor: aynı üniversitede yüksek lisans ya da iki ülkede okunan çift diploma programları gibi. Uzun vadede yurt dışında çalışmayı düşünüyorsanız, hangi alanların daha fazla imkân sunduğunu eğitim ve kariyer amaçlı göç için en iyi bölümler yazımızda inceleyebilirsiniz.

Bazı üniversiteler Erasmus başvurusunda kısa bir niyet mektubu da istiyor. Bu metni ciddiye alın: neden o okul, hangi dersler, döndüğünüzde bu dönemi nasıl kullanacaksınız. Yazım ipuçları için motivasyon mektubu nasıl yazılır yazımıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Erasmus başvurusu için hangi dil sınavı geçerli?

Bu tamamen okulunuza bağlı. Pek çok üniversite kendi yabancı diller yüksekokulunun sınavını yapıyor; bazıları YDS, YÖKDİL, IELTS ya da TOEFL sonuçlarını belirli bir süre geçerli kabul ediyor. Başvuru ilanında kabul edilen sınavlar ve eşdeğer puanlar yazıyor.

Erasmus’a birden fazla kez gidilebilir mi?

Evet. Her öğrenim kademesinde (lisans, yüksek lisans, doktora) toplam 12 aya kadar hareketlilik hakkı var. Ancak daha önce yararlanmış olmak seçim puanından düşüyor; bu yüzden ikinci başvuruda rekabet daha zor.

Erasmus döneminde Türkiye’deki okul ücretimi ödemeye devam eder miyim?

Karşı üniversiteye okul ücreti ödemiyorsunuz. Kendi üniversiteniz vakıf üniversitesiyse ya da ücretli bir programdaysanız, kendi okulunuza ödemeye devam ediyorsunuz. Bursunuz varsa o dönem için nasıl işleyeceğini okulunuza sorun.

Hibe ne zaman yatıyor?

Genelde gitmeden önce ya da ilk haftalarda hibenin büyük kısmı yatırılıyor, kalan kısım dönüşte belgeler ve dönem sonu raporu tamamlandıktan sonra ödeniyor. İlk ayların masrafını, depozito ve bilet dahil, kendi bütçenizden karşılamaya hazırlıklı olun.

Erasmus sonrası o ülkede kalabilir miyim?

Erasmus vizesi doğrudan çalışma ya da kalma hakkı vermiyor. Ama o ülkede yüksek lisansa başvurmak, staj yapmak ya da tanıştığınız akademisyenlerle bağlantı kurmak için çok iyi bir zemin. Kalma planı varsa dönem boyunca bu bağlantıları bilinçli şekilde kurun.

Şimdi ne yapmalı?

Eğer bu akademik yıl içinde Erasmus başvurusu yapmayı düşünüyorsanız, bu hafta iki şey yapın: bölüm koordinatörünüzden güncel anlaşma listesini alın ve okulunuzun kabul ettiği dil sınavına göre bir çalışma planı kurun. İlan çıktıktan sonra hazırlanmaya başlamak genelde geç kalmak demek.

Tercih listesini yaparken sadece şehrin popülerliğine değil, hibenin o ülkede ne kadar karşılık bulduğuna ve derslerin sizin programınızla ne kadar örtüştüğüne bakın. Erasmus’u ileride bir yüksek lisans ya da kariyer planının parçası olarak görüyorsanız, Saya Group olarak İstanbul ofisimizde bu planı sizinle birlikte kurabiliriz.