Türk vatandaşıyla evli yabancıların sık sorduğu soru şu: «Evlendik, ne zaman vatandaş olabilirim?» Cevap çoğu kişinin beklediği gibi «hemen» değil. Türk hukukunda evlilik tek başına vatandaşlık kazandırmıyor, ama belirli bir süre ve şartlar yerine getirildiğinde genel yoldan çok daha kolay bir başvuru imkânı sağlıyor. Bu yol, doğru hazırlanan bir dosyayla genellikle sorunsuz ilerliyor
Ancak başvurularda karşılaştığımız gecikmelerin ve retlerin önemli kısmı, şartların yanlış anlaşılmasından kaynaklanıyor. Evlilik süresinin nereden başladığı, eşlerin birlikte yaşamasının nasıl kanıtlandığı ya da mülakatta hangi soruların sorulduğu gibi konular çoğu zaman başvurudan sonra öğreniliyor. Bu yazıda süreci baştan sona, sade bir dille anlatıyoruz
Kısaca
- Türk vatandaşıyla en az 3 yıldır evli olan yabancılar başvurabiliyor
- Evliliğin devam ediyor olması ve eşlerin aile birliği içinde yaşaması şart
- Evlilik birliğiyle bağdaşmayan bir faaliyette bulunmamak ve milli güvenlik açısından engel oluşturmamak gerekiyor
- Başvuru Türkiye’de il nüfus müdürlüğüne, yurt dışında konsolosluğa yapılıyor
- Kolluk araştırması ve aile birliği incelemesi sürecin en uzun aşaması
Yasal çerçeve
Evlilik yoluyla vatandaşlık, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu’nda düzenleniyor. Kanuna göre bir Türk vatandaşıyla evlenmek doğrudan vatandaşlık kazandırmıyor. Bunun yerine en az üç yıldır evli olan ve evliliği devam eden yabancılar, vatandaşlık için başvuru hakkı kazanıyor. Bu yol, Türkiye’de beş yıl ikamet ve dil şartı gibi kriterlerin arandığı genel yoldan bağımsız ve daha az şart içeriyor
Önemli bir ayrıntı: başvuru sonrası evlilik herhangi bir nedenle sona ererse, örneğin Türk eşin vefatı durumunda, diğer şartlar sağlanıyorsa başvuru değerlendirilmeye devam edebiliyor. Ancak boşanma ya da ayrı yaşama durumları dosyanın olumsuz sonuçlanmasına yol açabiliyor
Başvuru şartları tek tek
En az üç yıllık evlilik
Üç yıllık süre, evliliğin resmî olarak kayıt altına alındığı tarihten başlıyor. Yurt dışında yapılan evliliklerde evliliğin Türkiye’deki nüfus kayıtlarına işlenmiş olması gerekiyor. Bu tescil yapılmadan başvuru yapılamıyor. Bize gelen dosyaların bir kısmında evlilik yurt dışında yapılmış ama yıllarca Türkiye’de tescil edilmemiş oluyor. Bu durumda önce tescil işlemi tamamlanıyor, ardından vatandaşlık başvurusu yapılıyor
Aile birliği içinde yaşamak
Eşlerin gerçekten birlikte yaşadığının gösterilmesi gerekiyor. Ortak adres kaydı, ortak kira sözleşmesi ya da tapu, ortak çocuklar, ortak banka hesapları ve aile fotoğrafları bu konuda yardımcı olan belgeler. İnceleme sırasında kolluk görevlileri ev adresine gelerek komşularla görüşebiliyor ve eşlerin aynı evde yaşayıp yaşamadığını kontrol edebiliyor
Evlilik birliğiyle bağdaşmayan faaliyetlerde bulunmamak
Bu ifade kanunda geçiyor ve uygulamada evliliğin sadece vatandaşlık almak için yapılıp yapılmadığının araştırılması anlamına geliyor. Danışıklı evlilik şüphesi varsa başvuru reddediliyor, hatta vatandaşlık verildikten sonra bile bu durum ortaya çıkarsa vatandaşlık iptal edilebiliyor
Milli güvenlik ve kamu düzeni
Başvuran kişinin milli güvenlik ve kamu düzeni açısından engel teşkil eden bir durumunun olmaması gerekiyor. Bu kapsamda adli sicil kayıtları ve güvenlik araştırması yapılıyor
Gerekli belgeler
- Başvuru formu
- Pasaport ya da benzeri kimlik belgesi ve noter onaylı tercümesi
- Yabancı eşin doğum belgesi, apostilli ve tercümeli
- Medeni hâl belgesi ve evlilik belgesi
- Türk eşin nüfus kayıt örneği
- Varsa önceki evliliklere ait boşanma ya da ölüm belgeleri
- Adli sicil belgesi, menşe ülkeden ve gerekiyorsa Türkiye’den
- Vesikalık fotoğraflar ve harç makbuzu
Belgelerin listesi başvurunun yapıldığı yere ve kişinin durumuna göre küçük farklılıklar gösterebiliyor. Yurt dışından alınan belgelerin apostil ya da konsolosluk onaylı olması ve Türkçe tercümelerinin noter onaylı yapılması gerekiyor. Bu süreç hakkında daha fazla bilgi için apostil ve belge tasdiki yazımıza bakabilirsiniz
Başvuru süreci nasıl ilerliyor?
Türkiye’de yaşayan yabancı eş, ikamet ettiği ildeki nüfus müdürlüğüne randevu alarak başvuru yapıyor. Yurt dışında yaşayan çiftler ise bağlı oldukları Türk konsolosluğuna başvurabiliyor. Belgeler teslim edildikten sonra dosya inceleme aşamasına geçiyor
| Aşama | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru ve belge teslimi | Nüfus müdürlüğü ya da konsolosluk |
| Aile birliği araştırması | Adres kontrolü, komşu ve çevre görüşmeleri |
| Güvenlik araştırması | İlgili kurumlardan görüş alınması |
| Mülakat | Eşlerin ayrı ayrı ya da birlikte görüşmesi |
| Bakanlık kararı | Dosyanın değerlendirilmesi ve sonuç |
Toplam süre dosyadan dosyaya değişiyor. Bazı başvurular birkaç ay içinde sonuçlanırken bazıları bir yılı aşabiliyor. Ek belge istenmesi ya da adres araştırmasında eşlerden birinin evde bulunamaması süreyi uzatan başlıca nedenler
Mülakatta neler soruluyor?
Mülakat genellikle eşlerin birbirini ne kadar tanıdığını ve evliliğin gerçekliğini anlamaya yönelik. Nasıl tanıştınız, düğün nerede yapıldı, eşinizin ailesinden kimleri tanıyorsunuz, eşiniz nerede çalışıyor, evde günlük hayat nasıl geçiyor gibi sorular sık soruluyor. Bunun yanında Türkçe bilgisi ve Türkiye’deki günlük yaşama uyum hakkında da genel sorular gelebiliyor. Evlilik yoluyla başvuruda dil şartı aranmasa da temel düzeyde Türkçe konuşabilmek görüşmeyi kolaylaştırıyor
Mülakata hazırlanırken ezberlenmiş cevaplar yerine doğal ve tutarlı anlatım önemli. Eşlerin anlattıkları arasında büyük çelişkiler olması dosya hakkında şüphe yaratabiliyor
Sık yapılan hatalar
- Yurt dışında yapılan evliliği Türkiye’de tescil ettirmeden başvurmak
- Eşlerin farklı adreslerde kayıtlı görünmesi
- Önceki evliliklere ait belgeleri eksik sunmak
- İkamet izninin süresini dolmaya bırakmak
- Tercümelerde isim yazımlarının belgeden belgeye farklı olması
İsim yazımı küçük bir detay gibi görünse de en sık karşılaştığımız sorunlardan biri. Pasaportta bir şekilde, doğum belgesinde başka bir şekilde yazılan isimler ek açıklama ve belge talebine neden oluyor
Başvuru sürecinde ikamet durumu
Vatandaşlık başvurusu yapılmış olması, yabancı eşin ikamet izninin süresiz uzadığı anlamına gelmiyor. Başvuru süresince aile ikamet izninin geçerli kalması ve süresi dolmadan uzatılması gerekiyor. Aile ikamet izni ve diğer seçenekler hakkında genel bilgi için göç hizmetleri sayfalarımıza ve uzun dönem ikamet izni yazımıza göz atabilirsiniz
Çifte vatandaşlık
Türkiye çifte vatandaşlığa izin veriyor. Yani Türk vatandaşlığını kazanan yabancı eşin kendi vatandaşlığından çıkması Türk hukuku açısından gerekmiyor. Ancak bazı ülkeler kendi vatandaşlarının başka bir ülkenin vatandaşlığını almasını kısıtlıyor ya da izne bağlıyor. Başvuru öncesinde kendi ülkenizin kurallarını mutlaka kontrol edin
Evlilik yolu mu, genel yol mu?
Bazı yabancılar Türkiye’de hem uzun süredir yaşıyor hem de bir Türk vatandaşıyla evli. Bu durumda hangi yoldan başvurmanın daha mantıklı olduğu sorusu gündeme geliyor. Genel yoldan vatandaşlık için Türkiye’de kesintisiz beş yıl ikamet, yeterli düzeyde Türkçe, geçimini sağlayacak gelir ve iyi ahlak sahibi olmak gibi şartlar aranıyor. Evlilik yolunda ise ikamet süresi ve dil şartı bulunmuyor, ama evliliğin gerçekliği çok daha ayrıntılı inceleniyor
Evlilik henüz üç yılı doldurmadıysa ve kişi beş yıllık ikamet şartını sağlıyorsa genel yol daha hızlı bir seçenek olabilir. Evlilik üç yılı geçtiyse ve eşler gerçekten birlikte yaşıyorsa evlilik yolu genelde daha az belge ve daha sade bir süreç anlamına geliyor. Yatırım yoluyla vatandaşlık ise tamamen ayrı bir kategori ve belirli tutarda yatırım şartına bağlı. Bu seçeneği merak edenler yatırım yoluyla göç sayfamıza bakabilir
Vatandaşlık sonrası atılacak adımlar
Olumlu karar Resmî Gazete’de değil, ilgili kurumların sistemine işleniyor ve başvuru sahibine bildiriliyor. Ardından nüfus müdürlüğünden Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı alınıyor ve isteğe bağlı olarak Türk pasaportu için başvuru yapılıyor. Vatandaşlık kazanıldıktan sonra yabancı kimlik numarası yerine yeni bir T.C. kimlik numarası veriliyor. Bu nedenle banka hesapları, tapu kayıtları, sigorta ve telefon hattı gibi kayıtların yeni numarayla güncellenmesi gerekiyor. Bu işlemleri ilk birkaç ay içinde tamamlamak ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkları önlüyor. Erkek başvuru sahipleri için yaşa bağlı olarak askerlik yükümlülüğü de gündeme gelebiliyor, bu konuyu önceden araştırmak faydalı
Sık sorulan sorular
Evlilikten önce birlikte yaşadığımız süre sayılır mı?
Hayır, üç yıllık süre resmî evlilik tarihinden itibaren hesaplanıyor
Çocuklarımız da vatandaş olur mu?
Türk vatandaşı bir ebeveynden doğan çocuklar zaten doğumla Türk vatandaşı sayılıyor. Yabancı eşin önceki evliliğinden olan çocuklar için ise ayrı değerlendirme yapılıyor
Başvuru reddedilirse ne yapabilirim?
Ret gerekçesine göre idari yargıda dava açmak ya da eksikleri giderip yeniden başvurmak mümkün. Gerekçeyi dikkatle incelemek ilk adım
Başvuru için Türkiye’de yaşamak zorunlu mu?
Hayır. Yurt dışında yaşayan çiftler bağlı oldukları Türk konsolosluğu aracılığıyla da başvuru yapabiliyor. Bu durumda aile birliği araştırması yaşadıkları ülkedeki adres üzerinden ve konsolosluk aracılığıyla yürütülüyor. Süreç Türkiye’deki başvurulara göre biraz daha uzun sürebiliyor, ama sonuç aynı şekilde değerlendiriliyor
Destek almak isterseniz
Belgelerin hazırlanması, tercümeler, tescil işlemleri ve başvuru takibi konusunda ekibimiz size yardımcı olabilir. Dosyanızı birlikte inceleyerek eksikleri baştan tespit edebiliriz
