Türk Üniversitelerinde Not Sistemi, Devamsızlık ve Bütünleme: Yeni Başlayanlar İçin Rehber

Türkiye’de üniversiteye başlayan yabancı öğrencilerin ilk dönem en çok kafasının karıştığı konulardan biri akademik kurallar. AA, BA, CB gibi harf notları, dört üzerinden hesaplanan ortalama, vize ve final ağırlıkları, devamsızlık sınırı, bütünleme sınavı ve şartlı geçme gibi kavramlar kendi ülkelerindeki sistemden oldukça farklı olabiliyor. Kuralları bilmemek ise bazen bir dersi sırf devamsızlık yüzünden tekrar almak gibi gereksiz kayıplara yol açıyor

Bu yazıda Türk üniversitelerinde genel olarak uygulanan akademik kuralları sade bir dille anlatıyoruz. Her üniversitenin kendi yönetmeliği olduğu ve ayrıntıların değişebildiğini baştan belirtelim. Okulunuzun öğrenci yönetmeliğini mutlaka okumanızı öneriyoruz

Harf notları ve 4’lük sistem

Türk üniversitelerinin büyük çoğunluğu harf notu sistemini kullanıyor. En yaygın uygulamada notlar ve katsayıları şöyle

Bazı üniversiteler A, A-, B+, B gibi Amerikan tarzı harfler kullanıyor, ancak mantık aynı. Notların hangi puan aralığına karşılık geldiği de üniversiteye göre değişiyor. Bazı okullarda bağıl değerlendirme yapılıyor, yani notlar sınıfın genel başarısına göre belirleniyor. Bazılarında ise mutlak değerlendirme kullanılıyor ve belirli bir puan doğrudan belirli bir harfe karşılık geliyor

Şartlı geçme nedir?

DC ve DD notları birçok üniversitede şartlı geçer not olarak kabul ediliyor. Yani dersi geçmiş sayılıyorsunuz, ama dönem ya da genel not ortalamanızın belirli bir seviyenin, genellikle 2,00’ın üzerinde olması gerekiyor. Ortalamanız bu seviyenin altındaysa şartlı geçtiğiniz dersleri tekrar almanız istenebiliyor

Not ortalaması nasıl hesaplanıyor?

Her dersin bir kredisi ya da AKTS değeri bulunuyor. Dönem not ortalaması, her dersin katsayısı ile kredisinin çarpılıp toplanması ve toplam krediye bölünmesiyle hesaplanıyor. Genel not ortalaması, yani GANO ise öğrencinin o ana kadar aldığı tüm derslerin ortalaması. Kredisi yüksek bir derste alınan düşük not, ortalamayı daha fazla etkiliyor. Bu yüzden bölümün temel derslerine daha fazla emek vermek mantıklı

GANO, burs devamı, çift ana dal başvurusu, Erasmus seçimi, yatay geçiş ve mezuniyet sonrası yüksek lisans başvurularında belirleyici oluyor. Özel üniversitelerde burs alan öğrencilerin bursunu korumak için belirli bir ortalamanın üzerinde kalması gerekebiliyor. Burs koşulları için özel üniversitelerde burs yazımıza bakabilirsiniz

Vize, final ve dönem notu

Türk üniversitelerinde ara sınavlara genellikle vize deniyor. Bir derste bir ya da iki vize, ödevler, projeler, kısa sınavlar ve dönem sonunda final sınavı bulunabiliyor. Bunların her birinin dönem notuna etkisi ders izlencesinde, yani syllabusta belirtiliyor. Sık görülen bir dağılım vizenin yüzde 40, finalin yüzde 60 ağırlıkla hesaba katılması, ama bu oranlar dersten derse değişiyor. Bazı üniversitelerde finalden belirli bir minimum puan almadan dersi geçmek mümkün olmuyor

Devamsızlık kuralları

Türk üniversitelerinde derslere devam genellikle zorunlu. Yaygın uygulamada teorik derslerin yüzde 70’ine, uygulamalı derslerin ise yüzde 80’ine katılım bekleniyor. Bu sınırı aşan öğrenci devamsızlıktan kalıyor ve final sınavına giremiyor. Devamsızlıktan kalınan dersi bir sonraki yıl yeniden almak ve derslere tekrar devam etmek gerekiyor. Sağlık raporu gibi mazeretlerin devamsızlıktan sayılıp sayılmadığı da yönetmeliğe bağlı

Yabancı öğrencilerin sık yaptığı bir hata, dönem başında vize ya da ikamet işlemleri nedeniyle ülkelerinde geç kalıp ilk haftaların devamsızlığını hesaba katmamak. Bu yüzden dönem başlamadan Türkiye’de olmak ve ikamet işlemlerini erken tamamlamak önemli. İkamet süreci için öğrenci ikamet izni yazımıza göz atabilirsiniz

Mazeret sınavı

Vize ya da final sınavına sağlık sorunu, ailevi bir acil durum veya resmî bir mazeret nedeniyle giremeyen öğrenciler için mazeret sınavı hakkı tanınabiliyor. Bunun için mazeretin belgelenmesi ve belirli bir süre içinde başvurulması gerekiyor. Vize işlemleri ya da uçuş gecikmesi gibi gerekçelerin mazeret sayılıp sayılmadığı üniversiteye göre değişiyor. Bu yüzden sınav dönemlerinde seyahat planı yapmaktan kaçınmak en güvenli yol

Bütünleme ve tek ders sınavı

Bazı üniversiteler final sınavında başarısız olan öğrencilere, dönem sonunda bütünleme sınavı adıyla ikinci bir şans veriyor. Bütünleme sınavı final sınavının yerine geçiyor. Ancak her üniversite bütünleme uygulamıyor, bazıları bunun yerine yaz okulu seçeneği sunuyor. Mezuniyetine tek dersi kalan öğrenciler için ise tek ders sınavı uygulaması bulunuyor. Bu sınavla mezuniyet için gereken son ders bir dönem beklemeden tamamlanabiliyor

Akademik başarısızlık ve onur listeleri

Genel not ortalaması belirli bir seviyenin altına düşen öğrenciler akademik gözetim ya da sınamalı statüye alınabiliyor. Bu durumda alabilecekleri ders sayısı sınırlanabiliyor ve önceki derslerini tekrar almaları istenebiliyor. Öte yandan yüksek ortalamaya sahip öğrenciler onur ve yüksek onur listelerine giriyor. Bu listeler mezuniyet belgesinde de yer alıyor ve iş ile yüksek lisans başvurularında avantaj sağlıyor

İlk dönemi başarıyla geçirmek için öneriler

Bize ulaşan öğrencilerin deneyimlerine baktığımızda, ilk dönemde zorlanan öğrencilerin büyük kısmının sorunu zekâ ya da yetenek değil, sisteme alışamamak oluyor. Her dersin başında dağıtılan ders izlencesini dikkatle okumak, sınav tarihlerini ve ödev teslimlerini takvime işlemek ve devamsızlık durumunuzu düzenli olarak kontrol etmek ilk adım. Birçok üniversitede öğrenci bilgi sistemi üzerinden notlarınızı, devamsızlığınızı ve ders programınızı görebiliyorsunuz. Bu sisteme her hafta göz atmak sürprizlerin önüne geçiyor

Hocaların ofis saatlerini kullanmak, özellikle yabancı öğrenciler arasında az yararlanılan bir imkân. Anlamadığınız bir konuyu ya da sınav sonucunu ofis saatinde konuşmak, hem öğrenmenizi kolaylaştırıyor hem de hocanın sizi tanımasını sağlıyor. Ayrıca sınıf arkadaşlarınızla çalışma grupları kurmak, ders notlarını paylaşmak ve sınavlardan önce birlikte tekrar yapmak dil engelini aşmada çok işe yarıyor

Danışman hoca sistemi

Türk üniversitelerinde her öğrenciye bir akademik danışman atanıyor. Danışman, her dönem başında ders seçimini onaylıyor ve akademik konularda yol gösteriyor. Hangi dersleri hangi sırayla almanız gerektiği, ön koşullu dersler, seçmeli ders tercihleri ve çift ana dal gibi konularda danışmanınızla görüşmek önemli. Bazı öğrenciler danışmanlarını yalnızca ders kaydı onayı için görüyor, oysa düzenli iletişim akademik sorunların erken fark edilmesini sağlıyor

Kopya ve intihal kuralları

Türk üniversitelerinde sınavda kopya ve ödevlerde intihal ciddi disiplin suçları olarak değerlendiriliyor. Kopya çeken öğrenci o dersten başarısız sayılmanın yanında uzaklaştırma gibi disiplin cezalarıyla karşılaşabiliyor. Ödevlerde başkasının metnini kaynak göstermeden kullanmak ya da yapay zekâ araçlarıyla üretilmiş metinleri kendi çalışmanız gibi sunmak da intihal kapsamında değerlendirilebiliyor. Birçok üniversite ödevleri intihal tespit yazılımlarıyla kontrol ediyor. Kaynak gösterme kurallarını ilk dönemden öğrenmek bu yüzden önemli

Sık sorulan sorular

Hazırlık sınıfındaki notlar ortalamaya dahil mi?

Genellikle hayır. Hazırlık sınıfı başarısı ayrı değerlendiriliyor ve lisans not ortalamasına katılmıyor

Bir dersi tekrar alırsam eski not silinir mi?

Çoğu üniversitede tekrar alınan dersin son notu ortalamaya katılıyor. Ancak eski not transkriptte görünmeye devam edebiliyor

Notuma itiraz edebilir miyim?

Evet. Sınav sonuçları açıklandıktan sonra belirli bir süre içinde, genellikle birkaç iş günü, sınav kâğıdınızın yeniden incelenmesi için itiraz hakkınız bulunuyor. İtiraz bölüm sekreterliğine ya da öğrenci bilgi sistemi üzerinden dilekçeyle yapılıyor. İnceleme sonucunda maddi bir hata tespit edilirse not düzeltiliyor. İtiraz etmeden önce sınav kâğıdınızı hocanın ofis saatinde görmek ve değerlendirmeyi anlamaya çalışmak çoğu zaman daha hızlı bir çözüm sağlıyor

Yaz okulunda ders almak mümkün mü?

Birçok üniversite yaz döneminde kısa süreli yaz okulu açıyor. Başarısız olunan dersleri tekrar almak ya da ders yükünü hafifletmek için yaz okulu iyi bir seçenek. Bazı üniversiteler başka üniversitelerin yaz okulunda alınan derslerin de sayılmasına izin veriyor, ancak bunun için önceden onay almak gerekiyor. Yaz okulu ücretli olabiliyor ve ikamet izni sürenizin yaz dönemini kapsadığından emin olmanız gerekiyor

Not ortalamam düşükse burs kaybeder miyim?

Burs şartları üniversiteden üniversiteye değişiyor. Bazı özel üniversiteler bursun devamı için belirli bir genel ortalama şartı arıyor ve bu şartı karşılamayan öğrencinin burs oranını düşürüyor. Kayıt sırasında burs sözleşmenizi dikkatle okuyun

Destek

Türkiye’de üniversite seçimi, kayıt ve öğrenci hayatına uyum konusunda yardıma ihtiyacınız varsa bize ulaşabilirsiniz

Ücretsiz danışmanlık alın →