Türkiye’ye taşınan yabancıların bir kısmı şehir içinde toplu taşımayla yetinirken, ailesiyle gelenler, Anadolu şehirlerinde yaşayanlar ya da işi gereği sık seyahat edenler kısa süre içinde araba kullanmak istiyor. Bu noktada ilk soru hep aynı: «Kendi ülkemin ehliyetiyle Türkiye’de araç kullanabilir miyim, kullanabilirsem ne kadar süre?»
Kısa cevap şu: Evet, ama süre sınırlı ve bu süre sizin Türkiye’deki statünüze göre değişiyor. Turist olarak gelenler ile ikamet izni alıp Türkiye’de yaşayanlar için kurallar farklı işliyor. Bu yazıda her iki durumu da açıklıyor, yabancı ehliyetin Türk ehliyetine nasıl çevrildiğini adım adım anlatıyoruz
Kısaca
- Turistler yabancı ehliyetleriyle Türkiye’ye girişten itibaren sınırlı bir süre araç kullanabiliyor
- İkamet izni alan yabancıların ehliyeti, izin tarihinden itibaren 6 ay geçerli kabul ediliyor
- Bu süreden sonra Türk ehliyetine değişim yapılması gerekiyor
- Değişim başvuruları nüfus müdürlüklerine yapılıyor
- Sağlık raporu, noter onaylı tercüme ve harç başlıca gereklilikler
Turist olarak yabancı ehliyetle araç kullanmak
Kısa süreli ziyaret için Türkiye’ye gelen yabancılar, kendi ülkelerinden aldıkları geçerli ehliyetle araç kiralayıp kullanabiliyor. Ehliyetin Latin alfabesiyle yazılmamış olması durumunda uluslararası sürücü belgesi ya da noter onaylı tercüme yanınızda bulunması büyük kolaylık sağlıyor. Araç kiralama şirketlerinin çoğu belirli bir yaşın altındaki ya da ehliyetini yeni almış sürücülere araç vermiyor, bu şartları kiralama öncesinde kontrol etmek gerekiyor
Turist olarak gelen biri için kurallar görece basit. Asıl karmaşa, Türkiye’de ikamet izni alıp uzun süre kalan yabancılar için başlıyor
İkamet izni olanlar için 6 ay kuralı
Türkiye’de ikamet izni alan yabancıların yabancı ehliyetleri, ikamet izninin düzenlendiği tarihten itibaren altı ay süreyle geçerli kabul ediliyor. Bu altı ay içinde ehliyetin Türk ehliyetine çevrilmesi gerekiyor. Süre dolduktan sonra yabancı ehliyetle araç kullanmak, ehliyetsiz araç kullanmak gibi değerlendirilebiliyor ve trafik denetimlerinde ciddi para cezası ile aracın trafikten men edilmesi gibi sonuçlar doğurabiliyor
Bu kural öğrenci, aile, kısa dönem ve çalışma izni sahiplerinin hepsini kapsıyor. Bize gelen sorularda en sık rastladığımız durum, kişinin ikamet iznini aldıktan sonra yıllarca kendi ehliyetiyle araç kullanmaya devam etmesi ve bir trafik kontrolünde durumu fark etmesi
Türk ehliyetine değişim nasıl yapılıyor?
Yabancı ehliyetin Türk ehliyetine çevrilmesi işlemleri bir süredir emniyet müdürlükleri yerine nüfus müdürlükleri tarafından yürütülüyor. Süreç genel olarak şu adımlardan oluşuyor
1. Sağlık raporu
Aile hekimliklerinden ya da yetkili hastanelerden sürücü sağlık raporu alınıyor. Raporun elektronik sisteme işlenmesi gerekiyor. Göz muayenesi ve genel sağlık kontrolünden oluşan basit bir işlem
2. Ehliyetin tercümesi
Yabancı ehliyetin noter onaylı Türkçe tercümesi yapılıyor. Bazı durumlarda ehliyetin aslının ilgili ülkenin konsolosluğu ya da yetkili makamlarınca doğrulanması istenebiliyor
3. Harç ve kart bedeli
Değişim için belirlenen harç ve ehliyet kartı bedeli vergi dairelerine ya da bankalara ödeniyor. Tutarlar her yıl güncelleniyor
4. Nüfus müdürlüğüne başvuru
Randevu alınarak pasaport, ikamet izni kartı, yabancı ehliyetin aslı, noter onaylı tercüme, sağlık raporu, biyometrik fotoğraf ve ödeme makbuzlarıyla nüfus müdürlüğüne gidiliyor. Başvuru sırasında yabancı ehliyet teslim alınıyor ve Türk ehliyeti hazırlandığında adresinize gönderiliyor ya da müdürlükten teslim ediliyor
Sınav gerekir mi?
Pek çok ülkeden alınan ehliyetler, uluslararası sözleşmeler ve karşılıklılık esasına göre sınavsız olarak Türk ehliyetine çevrilebiliyor. Ancak bazı ülkelerin ehliyetleri için ek değerlendirme ya da sınav istenebiliyor. Ehliyetinizin hangi sınıfa denk geleceği de önemli. Yabancı ehliyetinizde bulunan sınıflar Türk mevzuatındaki karşılıklarına çevriliyor, eşleşmeyen sınıflar için ayrıca işlem gerekebiliyor
| Durum | Ne yapmalı? |
|---|---|
| Turist, kısa süreli ziyaret | Yabancı ehliyet ve gerekirse uluslararası sürücü belgesi yeterli |
| İkamet izni yeni alındı | 6 ay içinde değişim başvurusu yapın |
| 6 ay geçti, değişim yapılmadı | Araç kullanmayı bırakın, en kısa sürede başvurun |
| Ehliyetin süresi dolmuş | Önce kendi ülkenizde yenileyin, sonra değişim |
Kendi aracınızı Türkiye’ye getirmek
Yabancı plakalı araçla Türkiye’ye girmek mümkün, ancak aracın ülkede kalabileceği süre ve kullanım şartları gümrük mevzuatına bağlı. Turistler için belirli süreler tanınıyor, ikamet edenler için ise farklı kurallar uygulanıyor. Aracın kalıcı olarak Türkiye’ye ithal edilmesi ise yüksek vergiler nedeniyle çoğu zaman ekonomik olmuyor. Türkiye’de uzun süre yaşamayı planlayanların büyük kısmı bu yüzden aracı Türkiye’den satın almayı ya da uzun dönem kiralamayı tercih ediyor
Türkiye’de araç kullanırken bilmeniz gerekenler
- Otoyol ve köprü geçişleri için araçta HGS etiketi bulunması gerekiyor, kiralık araçlarda genellikle mevcut
- Şehir içi hız sınırları ve radar denetimleri sık, cezalar plakaya geliyor
- Emniyet kemeri ön ve arka koltukta zorunlu
- Alkol sınırı düşük ve denetimler yaygın
- Kaza durumunda tutanak düzenlenmeden aracı yerinden oynatmamak gerekiyor, maddi hasarlı kazalarda anlaşmalı tutanak kullanılıyor
İstanbul gibi büyük şehirlerde trafik yoğunluğu nedeniyle araç kullanmak her zaman en hızlı seçenek değil. Günlük ulaşımı toplu taşımayla, hafta sonu gezilerini ise araçla yapmak birçok ailenin bulduğu dengeli çözüm. Şehir içi ulaşım seçenekleri için İstanbul toplu taşıma rehberi yazımıza bakabilirsiniz
Araç kiralamak mı, satın almak mı?
Türkiye’ye yeni taşınan yabancıların çoğu ilk aylarda araç satın almak yerine kiralamayı tercih ediyor. Bunun birkaç mantıklı nedeni var. Öncelikle ikamet izni çıkmadan ve yabancı kimlik numarası alınmadan araç satın almak, sigorta ve tescil işlemlerinde zorluk yaratabiliyor. İkinci olarak Türkiye’de araç fiyatları vergiler nedeniyle birçok ülkeye göre yüksek ve ikinci el piyasası oldukça hareketli. Şehri ve ihtiyaçlarınızı tanımadan büyük bir alım yapmak çoğu zaman sonradan pişmanlık yaratıyor
Uzun dönem kiralama, aylık sabit bir ücret karşılığında bakım, sigorta ve kasko gibi masrafları kiralama şirketine bırakmanızı sağlıyor. Bir iki yıllık süre için Türkiye’de olacaksanız bu seçenek genelde daha az baş ağrısı demek. Uzun süre kalmayı planlıyorsanız ve aile olarak düzenli araç kullanacaksanız, ikamet izniniz ve Türk ehliyetiniz hazır olduktan sonra satın almayı değerlendirebilirsiniz. Yabancılar ikamet izni ve vergi numarasıyla kendi adlarına araç tescil ettirebiliyor
Trafik cezaları ve sigorta
Türkiye’de trafik cezalarının büyük kısmı kameralar ve radarlar aracılığıyla tespit ediliyor ve aracın sahibine bildiriliyor. Kiralık araç kullanıyorsanız ceza kiralama şirketine geliyor ve şirket bu tutarı sonradan sizden tahsil ediyor. Cezaların belirli bir süre içinde ödenmesi durumunda indirim uygulanıyor, bu yüzden bildirimleri takip etmek önemli. e-Devlet üzerinden adınıza kesilmiş cezaları da görüntüleyebiliyorsunuz
Zorunlu trafik sigortası her araç için şart. Bunun dışında kasko isteğe bağlı ama özellikle büyük şehirlerde küçük çarpmaların sık yaşandığını düşünürsek ciddi bir güvence sağlıyor. Kiralama sözleşmelerinde kasko kapsamını, muafiyet tutarını ve lastik, cam gibi parçaların kapsama dahil olup olmadığını mutlaka sorun. Kaza anında polis, jandarma ya da sigorta şirketinin yönlendirmelerine uymak ve fotoğraf çekmek ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları önlüyor
Kış ve şehirlerarası yolculuk
Türkiye’nin iç ve doğu bölgelerinde kış koşulları sert geçebiliyor. Kış aylarında bazı bölgelerde ticari araçlar için kış lastiği zorunluluğu bulunuyor, binek araçlar için de kış lastiği güvenli sürüş açısından şiddetle öneriliyor. Şehirlerarası yolculuklarda yolların büyük kısmı bölünmüş ve iyi durumda, ancak dağlık bölgelerde hava koşullarını yola çıkmadan önce kontrol etmek gerekiyor. Uzun yolculuklarda dinlenme tesisleri sık aralıklarla bulunuyor
Sık sorulan sorular
Uluslararası sürücü belgesi tek başına yeterli mi?
Uluslararası sürücü belgesi bir tercüme belgesi niteliğinde ve kendi ülkenizin ehliyetiyle birlikte kullanılıyor. Tek başına ehliyet yerine geçmiyor
Türk ehliyetim ülkemde geçerli olur mu?
Türk ehliyetleri birçok ülkede belirli bir süre için kabul ediliyor, ama yabancı ehliyetinizi teslim ettiğiniz için ülkenize döndüğünüzde durumu kendi ülkenizin kurallarına göre değerlendirmeniz gerekiyor
Öğrenciyim, değişim yapmam şart mı?
Öğrenci ikamet izni olan ve araç kullanmak isteyen öğrenciler için de aynı kural geçerli. Araç kullanmıyorsanız değişim yapmanız gerekmiyor
Değişim başvurusu ne kadar sürüyor?
Belgeleriniz eksiksizse nüfus müdürlüğündeki işlem genellikle tek randevuda tamamlanıyor. Kartın basılıp size ulaşması ise birkaç hafta sürebiliyor. Bu süre içinde başvuru belgesiyle araç kullanıp kullanamayacağınızı başvuru sırasında görevliye sormanızı öneriyoruz. Ehliyetinizin tercümesinde ya da sağlık raporunda bir eksiklik çıkarsa ikinci bir randevu gerekebiliyor, bu yüzden belgeleri randevudan önce tek tek kontrol etmek zaman kazandırıyor
Destek
İkamet, ehliyet, e-Devlet ve Türkiye’deki diğer resmî işlemler konusunda yardıma ihtiyacınız varsa ekibimiz süreçleri sizinle birlikte takip edebilir. Telefon kaydı gibi diğer pratik konular için IMEI kaydı rehberimiz de işinize yarayabilir
