Çocuklarıyla Türkiye’ye taşınan ailelerin en çok zaman harcadığı konu okul seçimi. Ev, araba ya da banka hesabı gibi işler birkaç hafta içinde çözülebiliyor, ama çocuğun eğitimi uzun vadeli ve geri dönüşü zor bir karar. Hangi müfredat, hangi dil, hangi şehir ve hangi bütçe? Bu soruların cevabı ailenin Türkiye’de ne kadar kalacağına, çocuğun yaşına ve ileride nerede üniversite okuyacağına göre değişiyor
Türkiye’de yabancı ailelerin önünde temel olarak üç seçenek var: uluslararası okullar, Türk özel okulları ve devlet okulları. Bu yazıda her birinin avantajlarını ve sınırlarını, kayıt sürecini ve karar verirken dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyoruz
Kısaca
- Uluslararası okullar IB, İngiliz, Amerikan, Alman ya da Fransız müfredatı uyguluyor ve ücretleri yüksek
- Türk özel okulları Türk müfredatını yoğun yabancı dil eğitimiyle birleştiriyor
- İkamet izni olan yabancı çocuklar devlet okullarına kayıt yaptırabiliyor
- Yurt dışında alınmış eğitimin sınıf düzeyinin belirlenmesi için denklik işlemi gerekiyor
- Okul seçimi, ev seçiminden önce yapılmalı
Uluslararası okullar
İstanbul, Ankara, İzmir ve Antalya gibi şehirlerde uluslararası müfredat uygulayan okullar bulunuyor. Bu okulların bir kısmı belirli bir ülkenin eğitim sistemini uyguluyor, örneğin İngiliz okulları IGCSE ve A Level, Alman okulları Abitur, Fransız okulları Baccalauréat programlarını izliyor. Bazı okullar ise Uluslararası Bakalorya, yani IB programlarını sunuyor
Uluslararası okulların en büyük avantajı süreklilik. Ailenin birkaç yıl sonra başka bir ülkeye taşınma ihtimali varsa, çocuğun aynı müfredatla eğitimine kesintisiz devam etmesi çok önemli. Ayrıca bu okulların diplomaları dünya genelinde üniversitelerce tanınıyor. Dezavantajı ise maliyet. Ücretler genellikle yüksek ve çoğu zaman dövizle belirleniyor. Bunun yanında kayıt ücretleri, servis, yemek, kıyafet ve etkinlik ücretleri de ekleniyor
Uluslararası okullara kimler kayıt olabiliyor?
Türkiye’de uluslararası okullara kayıt kuralları okulun statüsüne göre değişiyor. Bazı okullar yalnızca yabancı uyruklu öğrencileri kabul ederken bazıları Türk öğrencilere de açık. Çift vatandaşlığı olan çocuklar için kurallar ayrıca değerlendiriliyor. Başvuru öncesinde okulun kabul politikasını öğrenmek gerekiyor
Türk özel okulları
Türk özel okulları, Milli Eğitim Bakanlığı müfredatını uygulamakla birlikte genellikle yoğun İngilizce eğitimi ve ikinci bir yabancı dil sunuyor. Bazıları ayrıca IB programı ya da uluslararası sınavlara hazırlık programları da ekliyor. Ücretleri uluslararası okullara göre genellikle daha düşük
Uzun süre Türkiye’de kalmayı planlayan ve çocuğunun Türkçeyi iyi öğrenmesini isteyen aileler için bu okullar dengeli bir seçenek. Çocuk hem Türkçe hem İngilizce eğitim alıyor, hem de ileride Türk üniversitelerine geçişte avantaj sağlıyor. Ancak dersler büyük ölçüde Türkçe olduğu için Türkçe bilmeyen çocukların ilk yılda zorlanabileceğini hesaba katmak gerekiyor
Devlet okulları
Türkiye’de ikamet izni olan yabancı çocuklar devlet okullarına kayıt yaptırabiliyor. Devlet okullarında eğitim ücretsiz ve dil Türkçe. Küçük yaştaki çocuklar Türkçeyi genellikle çok hızlı öğreniyor ve birkaç ay içinde sınıfa uyum sağlayabiliyor. Daha büyük çocuklar için ise dil geçişi daha zorlu olabiliyor
Devlet okullarının kalitesi bölgeden bölgeye ve okuldan okula farklılık gösteriyor. Kayıtlar genellikle adrese göre yapıldığı için ev seçimi doğrudan çocuğun gideceği okulu belirliyor. Bu yüzden devlet okulunu düşünen ailelerin ev tutmadan önce bölgedeki okulları araştırması önemli
Okul takvimi ve günlük düzen
Türk okullarında eğitim yılı genellikle eylül ayında başlıyor ve haziran ayında sona eriyor. Ocak ya da şubat aylarında iki haftalık bir yarıyıl tatili bulunuyor. Uluslararası okullar ise kendi takvimlerini uygulayabiliyor, bazıları uygulanan müfredatın ülkesine göre farklı tatil dönemleri belirliyor. Taşınma tarihinizi planlarken okul takvimini göz önünde bulundurmak, çocuğun eğitim yılının ortasında okul değiştirmesini önlüyor. Günlük ders saatleri okula göre değişse de özel ve uluslararası okullarda tam gün eğitim ve okul sonrası etkinlikler yaygın
Karşılaştırma
| Uluslararası okul | Türk özel okulu | Devlet okulu | |
|---|---|---|---|
| Dil | İngilizce veya ilgili ülkenin dili | Türkçe ve yoğun İngilizce | Türkçe |
| Müfredat | IB, İngiliz, Amerikan vb. | MEB, bazen ek programlar | MEB |
| Maliyet | Yüksek | Orta – yüksek | Ücretsiz |
| Kimlere uygun? | Kısa süreli kalanlar, sık taşınan aileler | Uzun süre kalacak aileler | Uzun süre kalacak, bütçe odaklı aileler |
Kayıt süreci ve gerekli belgeler
- Çocuğun ve ebeveynlerin pasaportları
- İkamet izni kartları ve yabancı kimlik numaraları
- Önceki okuldan alınmış not dökümleri ve öğrenim belgeleri
- Aşı kartı ve sağlık raporu
- Adres belgesi
Yurt dışında okumuş bir çocuğun Türk okullarında hangi sınıfa kaydedileceği denklik işlemiyle belirleniyor. Bu işlem il milli eğitim müdürlüklerinde yapılıyor ve belgelerin onaylı tercümeleri isteniyor. Belgelerin hazırlanması konusunda apostil ve belge tasdiki yazımız işinize yarayabilir
Karar verirken sorulacak sorular
- Türkiye’de kaç yıl kalmayı planlıyoruz?
- Çocuğumuz ileride hangi ülkede üniversite okuyacak?
- Çocuğumuzun Türkçe öğrenmesi bizim için ne kadar önemli?
- Okul ücretleri bütçemizin ne kadarını oluşturacak?
- Okula servis mesafesinde yaşayabilecek miyiz?
Çocuğun uyum süreci
Hangi okul seçilirse seçilsin, yeni bir ülkede okula başlamak çocuk için büyük bir değişim. Yeni bir dil, yeni arkadaşlar, farklı bir okul kültürü ve bazen farklı bir öğretim yaklaşımıyla aynı anda karşılaşmak, ilk aylarda yorgunluk, isteksizlik ya da içine kapanma gibi tepkilere yol açabiliyor. Bu tepkiler çoğu zaman geçici. Ailenin sabırlı olması, çocuğun okul deneyimlerini düzenli olarak dinlemesi ve öğretmenlerle yakın iletişim kurması uyum sürecini kolaylaştırıyor
Okulların çoğunda rehberlik servisleri bulunuyor ve yabancı öğrencilerin uyumuna destek oluyor. Uluslararası okullarda farklı ülkelerden gelen çocukların bir arada olması uyumu kolaylaştırırken, Türk okullarında Türk arkadaşlar edinmek dil öğrenimini hızlandırıyor. Okul dışında spor kulüpleri, sanat kursları ve mahalle parkları da çocukların sosyal çevre kurmasında önemli rol oynuyor
Türkçe desteği
Türk özel okulu ya da devlet okulu tercih eden ailelerin, okula başlamadan önce ya da ilk aylarda çocuklarına Türkçe desteği sağlaması büyük fark yaratıyor. Özel ders, dil kursları ve yaz okulları bu konuda yardımcı olabiliyor. Küçük çocuklar dili oyun yoluyla birkaç ay içinde öğrenebilirken ortaokul ve lise çağındaki çocuklar için akademik Türkçeye ulaşmak bir iki yıl sürebiliyor. Bu süreçte çocuğun ana dilini de unutmaması için evde ana dilde kitap okuma ve sohbet alışkanlığını sürdürmek önemli
Üniversiteye geçişi düşünmek
Lise çağındaki çocuklar için okul seçimi doğrudan üniversite planıyla bağlantılı. Uluslararası okullardan alınan IB, A Level ya da Amerikan lise diplomaları hem yurt dışındaki hem de Türkiye’deki üniversitelere başvuruda kullanılabiliyor. Yabancı uyruklu öğrenciler Türk üniversitelerine yabancı öğrenci kontenjanından başvurabildiği için bu diplomalar büyük avantaj sağlıyor. Üniversite başvuru takvimini önceden planlamak için lise son sınıfta başvuru takvimi yazımız işinize yarayabilir
Sık sorulan sorular
Okul dönemi ortasında kayıt yapılabilir mi?
Devlet okullarında yıl içinde kayıt mümkün. Özel ve uluslararası okullarda ise kontenjan durumuna bağlı, popüler okullarda bekleme listeleri olabiliyor
Okul seçiminde semt ne kadar önemli?
Çok önemli. İstanbul trafiğinde okul servisi yolculuğu uzun sürebiliyor. Yabancı ailelerin tercih ettiği semtler için İstanbul’da en iyi semtler yazımıza bakabilirsiniz
Okul ücretlerini işveren karşılayabilir mi?
Uluslararası şirketlerde ve diplomatik görevlerde çalışan yabancılar için eğitim yardımı yaygın bir yan hak. Türkiye’ye bir iş teklifiyle geliyorsanız, sözleşme aşamasında çocukların okul ücretleri için destek talep etmek mantıklı. Bu destek bazen tam ücret, bazen belirli bir tavan tutar şeklinde veriliyor. Okul ücretlerinin döviz bazında belirlenmesi nedeniyle desteğin hangi para biriminde ödeneceğini de netleştirmek önemli
Okul ziyareti yapmak gerekli mi?
Kesinlikle öneriyoruz. Web sitelerinde ve tanıtım materyallerinde her okul benzer görünebiliyor. Okulu ziyaret etmek, sınıfları görmek, öğretmenlerle ve mümkünse diğer velilerle konuşmak gerçek tabloyu anlamanın en iyi yolu. Birçok okul taşınmadan önce online görüşme imkânı da sunuyor. Ziyaret sırasında sınıf mevcudu, öğretmen deneyimi, yabancı öğrenci oranı, Türkçe destek programları ve okul sonrası etkinlikler hakkında soru sormayı unutmayın
Okul öncesi eğitim seçenekleri neler?
Küçük çocuklar için özel anaokulları ve kreşler yaygın. Bazı anaokulları İngilizce ya da iki dilli eğitim veriyor. Uluslararası okulların çoğunun da kendi anaokulu bölümleri bulunuyor. Okul öncesi dönemde Türkçe bir ortamda bulunmak, ileride Türk okullarına geçiş planlayan aileler için çocuğa ciddi avantaj sağlıyor
Devlet okulunda yabancı çocuklar için ek destek var mı?
Bazı okullarda Türkçe uyum sınıfları ve destek programları uygulanıyor, ancak bu imkânlar okuldan okula değişiyor. Kayıt sırasında okul yönetimine bu konuyu sormak faydalı
Taşınma desteği
Okul araştırması, kayıt belgeleri, ikamet izni ve ev bulma konularında desteğe ihtiyacınız varsa bizimle iletişime geçin
