Avusturya, Almanya kadar konuşulmasa da Türkiye’den yurt dışında kariyer arayan pek çok profesyonel için sessiz ama güçlü bir alternatif. Yüksek yaşam kalitesi, güçlü sosyal güvenlik sistemi ve özellikle teknik mesleklerde süregelen iş gücü açığı, Avusturya’da çalışmak fikrini cazip hale getiriyor. Bu yolun merkezinde ise Red-White-Red Kart (Rot-Weiß-Rot Karte) adı verilen, puana dayalı bir oturum ve çalışma izni sistemi bulunuyor
Görüşmelerde sık duyduğumuz bir yanılgı, Avusturya’nın Almanya ile aynı kuralları uyguladığı düşüncesi. Dil aynı olsa da göç mevzuatı farklı ve kendi puan tablolarına sahip. Aşağıda kart kategorilerini, puan kriterlerini, iş bulma yollarını ve Türkiye’den başvuru sürecini pratik bir dille ele alıyoruz
Avusturya’da çalışmak için hangi izin gerekir?
AB vatandaşı olmayan biri olarak Avusturya’da çalışmak için genellikle hem oturum hem de çalışma hakkını birlikte veren bir izne ihtiyacınız var. Nitelikli çalışanlar için bu izin çoğunlukla Red-White-Red Kart oluyor. Yüksek nitelikli ve belirli maaş seviyesinin üzerinde iş teklifi alan adaylar için ise AB Mavi Kartı (EU Blue Card) da bir seçenek
Red-White-Red Kart genellikle iki yıla kadar geçerli olarak veriliyor ve belirli bir işverene bağlı. Bu süre içinde şartları sağlayan kişiler daha sonra Red-White-Red Kart plus’a geçebiliyor; bu kart işgücü piyasasına sınırsız erişim tanıyor. Ailenizi yanınıza getirmek ve uzun vadede kalıcı oturuma ilerlemek de bu sistem içinde mümkün
Avusturya’nın genel göç seçeneklerini, yani çalışma dışındaki aile, eğitim ve mali yeterlilik yollarını da görmek isterseniz Avusturya’ya göç yolları yazımızı inceleyebilirsiniz
Red-White-Red Kart kategorileri
Kart tek bir kategoriden oluşmuyor. Profilinize göre başvurabileceğiniz farklı alt gruplar var ve her birinin puan eşiği ve şartları farklı
- Çok yüksek nitelikli çalışanlar: Akademik derece, araştırma, yönetim deneyimi ve ödüller gibi kriterlerle puan toplayan profiller. Bu kategoride iş teklifi olmadan iş arama vizesiyle Avusturya’ya gidip iş aramak da mümkün
- Kıt mesleklerde nitelikli çalışanlar: Avusturya’nın her yıl yayımladığı federal ya da bölgesel kıt meslekler listesinde yer alan bir meslekte mesleki eğitimi ve iş teklifi olan adaylar
- Diğer kilit çalışanlar: Listede olmayan ama belirli bir brüt maaşın üzerinde iş teklifi alan ve puan eşiğini geçen adaylar. Bu kategoride işgücü piyasası testi uygulanabiliyor
- Avusturya üniversitesi mezunları: Avusturya’da yükseköğretimini tamamlayıp eğitimine uygun bir iş bulan mezunlar
- Serbest çalışan kilit kişiler ve start-up kurucuları: Avusturya ekonomisine katkı sağlayacak iş planına sahip girişimciler
Kıt meslekler listesi, Türkiye’den başvuran adayların en çok işine yarayan araç. Elektrik teknisyenleri, kaynakçılar, CNC operatörleri, mekatronik uzmanları, hemşireler, bazı mühendislik dalları ve bilişim meslekleri son yıllarda listede sık görülen meslekler arasında. Liste her yıl güncellendiği için kendi mesleğinizi resmi listede kontrol etmeniz gerekiyor
Avusturya’da çalışmak için puan sistemi nasıl işliyor?
Red-White-Red Kart başvurusunda niteliklerinize göre puan topluyorsunuz ve kategorinin asgari eşiğini geçmeniz gerekiyor. Puan kalemleri kategoriye göre küçük farklılıklar gösterse de temel mantık aynı
| Kriter | Neye bakılır? | Pratik not |
|---|---|---|
| Nitelik | Mesleki eğitim, lisans veya üstü derece | Diploma ve mesleki belgelerin denkliği önemli |
| İş deneyimi | Mesleğinizdeki belgelenebilir yıllar | SGK dökümü ve referans yazılarıyla kanıtlanır |
| Dil | Almanca ve/veya İngilizce seviyesi | A1 ve A2 düzeyleri bile puan getirir |
| Yaş | Genç adaylar daha fazla puan alır | Belirli yaşın üzerinde yaş puanı düşer |
| Ek kriterler | Kategoriye göre maaş, Avusturya’da eğitim vb. | Diğer kilit çalışanlarda maaş belirleyici |
Asgari puan eşikleri ve her kalemin kaç puan getirdiği mevzuat değişiklikleriyle güncellenebiliyor. Kesin puan tablosunu ve kendinizi değerlendirebileceğiniz hesaplayıcıyı Avusturya hükümetinin göç portalı migration.gv.at üzerinden bulabilirsiniz
Dil puanı konusunda bir not ekleyelim: Almanca bilmeden de bazı pozisyonlarda iş bulmak mümkün, özellikle bilişim ve uluslararası şirketlerde. Ancak teknik ve zanaat mesleklerinde, sağlık alanında ve müşteriyle temas gerektiren işlerde Almanca neredeyse şart. A2 ya da B1 seviyesine ulaşmak hem puanınızı hem de iş bulma şansınızı belirgin şekilde artırıyor
Avusturya çalışma şartları: maaş, saat ve haklar
Avusturya’da iş ilişkileri büyük ölçüde sektörel toplu sözleşmelerle (Kollektivvertrag) düzenleniyor. Bu sözleşmeler pek çok meslekte asgari maaşı, zamları, çalışma saatlerini ve ek ödemeleri belirliyor. Yabancı çalışanlar da aynı toplu sözleşme hükümlerine tabi; Red-White-Red Kart başvurusunda iş teklifinizin bu asgari düzeye uygun olması gerekiyor
Avusturya çalışma şartlarının dikkat çeken bir özelliği, yılda 14 maaş sistemi. Çalışanlar genellikle yaz ve kış dönemlerinde birer ek maaş alıyor ve bu ek maaşlar vergi açısından avantajlı. İş teklifinde yazan rakamın yıllık mı aylık mı, 12 ya da 14 maaş üzerinden mi olduğunu mutlaka netleştirin
- Tam zamanlı çalışma genellikle haftada 38 ile 40 saat arasında
- Yasal yıllık izin hakkı çoğu çalışan için beş hafta
- Sağlık, emeklilik ve işsizlik sigortası primleri maaştan otomatik olarak kesiliyor
- Deneme süresi genellikle kısa ve sözleşmede açıkça yazılı
Avusturya’ya iş göçü için iş bulma yolları
Red-White-Red Kart kategorilerinin çoğu, başvuru öncesinde somut bir iş teklifi gerektiriyor. Bu yüzden iş arama süreci, başvurunun en kritik aşaması. Avusturya’da işverenlere ulaşmanın birkaç etkili yolu var
- AMS (Arbeitsmarktservice): Avusturya’nın kamu istihdam kurumunun iş portalı, özellikle teknik ve zanaat mesleklerinde çok sayıda ilan içeriyor
- Özel iş portalları: karriere.at, StepStone Avusturya ve LinkedIn, beyaz yaka pozisyonlar için en çok kullanılan platformlar
- Doğrudan şirket başvurusu: Sanayi bölgelerindeki orta ölçekli şirketlerin kariyer sayfaları sık güncelleniyor
- İşe alım ajansları: Sağlık ve teknik meslekler için yurt dışından eleman getiren ajanslar bulunuyor, ancak ücret talep eden aracılardan uzak durmak gerekiyor
Başvuru belgeleriniz Avusturya standartlarına uygun olmalı. Almanca ya da İngilizce, fotoğraflı ve tablo formatında bir özgeçmiş (Lebenslauf), kısa ve role özel bir ön yazı ve referans belgeleri bekleniyor. Türkiye’de alışılmış uzun ve genel CV’ler, Avusturyalı işverenlerde iyi karşılanmıyor
Türkiye’den başvuru süreci
İş teklifini aldıktan sonra Red-White-Red Kart başvurusu iki şekilde yapılabiliyor: Ya siz Türkiye’den Avusturya temsilciliğine başvuruyorsunuz ya da işvereniniz sizin adınıza Avusturya’daki yetkili oturum makamına başvuruyor. Uygulamada işveren üzerinden yürütülen başvurular süreci hızlandırabiliyor. Dosya, işgücü piyasası açısından değerlendirilmek üzere AMS’ye de gönderiliyor
Gerekli belgeler arasında pasaport, iş sözleşmesi ya da bağlayıcı iş teklifi, diploma ve mesleki belgeler, iş deneyimi kanıtları, dil belgeleri, sağlık sigortası, konaklama bilgisi ve sabıka kaydı bulunuyor. Türkiye’den alınan resmi belgelerin genellikle apostilli ve yeminli tercümeli olması gerekiyor
Onay çıktıktan sonra D tipi giriş vizesiyle Avusturya’ya gidip kartınızı teslim alıyorsunuz. Varış sonrasında ikamet kaydı (Meldezettel) yaptırmak ilk işlerinizden biri oluyor. Avusturya’da yasal olarak belirli bir süre yaşadıktan sonra kalıcı oturum ve ileride vatandaşlık gündeme gelebiliyor; bu konuyu Avusturya vatandaşlığı yazımızda anlattık
Varsayımsal bir örnek ve sık yapılan hatalar
Kurgusal bir örnek düşünelim: Kocaeli’de otomotiv yan sanayinde sekiz yıldır elektrik bakım teknisyeni olarak çalışan bir aday, mesleğinin Avusturya kıt meslekler listesinde olduğunu öğreniyor. Almancası A1 seviyesinde. Önce A2 sertifikasını alıyor, ardından özgeçmişini Avusturya formatına uyarlayıp Yukarı Avusturya’daki sanayi şirketlerine başvuruyor. Bir iş teklifi aldığında, belgeleri önceden hazır olduğu için işveren başvuruyu hızlıca başlatabiliyor
- Mesleki eğitimi belgelemeden yalnızca deneyime dayanarak başvuru yapmak
- Maaşın toplu sözleşme asgarisini karşılayıp karşılamadığını kontrol etmemek
- Almanca öğrenmeyi tamamen ertelemek
- Almanya’nın kurallarını Avusturya’ya uyarlamaya çalışmak
- Kendi işini kurma seçeneğini çalışma izniyle karıştırmak; bu yol için Avusturya’da şirket kurmak yazımız ayrı bir çerçeve sunuyor
Sık sorulan sorular
Almanca bilmeden Avusturya’da çalışmak mümkün mü?
Bazı bilişim ve uluslararası şirket pozisyonlarında İngilizce yeterli olabiliyor. Ancak çoğu meslekte, özellikle teknik ve sağlık alanında Almanca bilgisi hem iş bulmak hem de günlük yaşam için gerekli
İş teklifi olmadan Avusturya’ya gidebilir miyim?
Çok yüksek nitelikli çalışanlar kategorisinde puan eşiğini geçenler, iş aramak için belirli süreli bir vizeyle Avusturya’ya gidebiliyor. Diğer kategorilerin çoğunda ise başvuru öncesinde iş teklifi gerekiyor
Red-White-Red Kart ile ailemi getirebilir miyim?
Evet, eşiniz ve reşit olmayan çocuklarınız Red-White-Red Kart plus ile yanınıza gelebiliyor. Bunun için konut, gelir ve bazı durumlarda dil şartları aranabiliyor
AB Mavi Kart mı, Red-White-Red Kart mı?
Üniversite mezunuysanız ve maaşınız Mavi Kart eşiğinin üzerindeyse iki seçenek de değerlendirilebilir. Hangisinin daha uygun olduğu mesleğinize, maaşınıza ve uzun vadeli planlarınıza göre değişiyor
Profilinizi birlikte değerlendirelim
Avusturya’da çalışmak, doğru kategori ve iyi hazırlanmış belgelerle Türkiye’den gerçekçi bir hedef. Farklı ülkelerin çalışma vizelerini karşılaştırmak isterseniz çalışma amaçlı göç sayfamız genel tabloyu sunuyor
Mesleğinizin ve puanınızın Avusturya için uygun olup olmadığını öğrenmek isterseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurabilirsiniz. Saya Group ekibi size uygun kart kategorisini ve hazırlık adımlarını sizinle paylaşır
