Portekiz’de Üniversite Okumak: Ücretler ve Kabul

Avrupa’da okumak isteyen öğrencilerin listesinde genellikle Almanya, Hollanda ve İtalya ilk sıralarda yer alıyor. Son birkaç yılda ise bu listeye sessiz sedasız Portekiz de eklendi. Portekiz’de eğitim, Avrupa standartlarında diploma, Batı Avrupa’ya göre makul ücretler, güvenli bir yaşam ve ılıman bir iklimi bir araya getiriyor. Bize gelen aileler de özellikle “hem kaliteli hem de bütçemizi zorlamayacak bir Avrupa ülkesi” arayışında Portekiz’i sormaya başladı

Ancak Portekiz’in kendine özgü bir yapısı var. Lisans programlarının çoğunda eğitim dili Portekizce, uluslararası öğrenciler için ücretler yerel öğrencilerden farklı ve kabul süreci her üniversitenin kendi kurallarıyla işliyor. Aşağıda Türkiye’den başvuracak bir öğrencinin bilmesi gereken her şeyi adım adım anlatıyoruz

Portekiz’de eğitim sistemi nasıl işliyor?

Portekiz yükseköğretimi Bologna sistemine uygun olarak yapılandırılmış. Lisans (licenciatura) genellikle üç yıl ve 180 AKTS, yüksek lisans (mestrado) bir buçuk ila iki yıl, doktora ise üç ila dört yıl sürüyor. Tıp, eczacılık ve mimarlık gibi bazı alanlarda lisans ve yüksek lisansı birleştiren beş-altı yıllık entegre programlar (mestrado integrado) bulunuyor

Sistemde iki tür kurum var: üniversiteler ve politeknik enstitüler. Üniversiteler daha akademik ve araştırma odaklı, politeknikler ise uygulamalı eğitim ve sektöre yönelik programlarla öne çıkıyor. Mühendislik, işletme ve turizm gibi alanlarda politeknikler, iş hayatına daha hızlı geçiş isteyen öğrenciler için iyi bir alternatif

Portekiz’de alınan diploma AB genelinde tanınıyor. Bu da mezuniyet sonrası Portekiz dışında, başka bir Avrupa ülkesinde yüksek lisans yapmak ya da çalışmak isteyen öğrenciler için önemli bir avantaj

Öne çıkan Portekiz üniversiteleri

Portekiz üniversiteleri arasında uluslararası sıralamalarda düzenli olarak yer alan birkaç kurum öne çıkıyor. Her birinin güçlü olduğu alanlar ve şehir yaşamı farklı

• Lizbon Üniversitesi (Universidade de Lisboa): Ülkenin en büyük üniversitesi. Mühendislik okulu Instituto Superior Técnico ve işletme okulu ISEG özellikle tanınıyor
• Porto Üniversitesi: Mühendislik, tıp ve mimarlık alanlarında güçlü. Porto, Lizbon’a göre daha uygun yaşam maliyeti sunuyor
• Coimbra Üniversitesi: Avrupa’nın en eski üniversitelerinden biri ve UNESCO Dünya Mirası listesinde. Hukuk, tıp ve beşeri bilimlerde köklü bir geleneğe sahip
• NOVA Lizbon Üniversitesi: Özellikle NOVA SBE işletme okuluyla uluslararası alanda tanınıyor; İngilizce yüksek lisans seçenekleri geniş
• Minho ve Aveiro üniversiteleri: Braga ve Aveiro’da, mühendislik ve teknoloji alanlarında güçlü, öğrenci dostu şehirlerde yer alan kurumlar
• Katolik Portekiz Üniversitesi (Católica): Özellikle işletme ve hukuk alanında öne çıkan özel üniversite

Eğitim dili: Portekizce mi, İngilizce mi?

Bu, Portekiz’de eğitim planlayan öğrencilerin en çok yanıldığı nokta. Lisans programlarının büyük çoğunluğu Portekizce veriliyor. İngilizce lisans programları sayıca sınırlı ve genellikle işletme, ekonomi, bilişim ve bazı mühendislik alanlarında yoğunlaşıyor

Yüksek lisans düzeyinde tablo değişiyor. Özellikle işletme, finans, veri bilimi, mühendislik ve uluslararası ilişkiler gibi alanlarda İngilizce yüksek lisans programlarının sayısı her yıl artıyor. Bu nedenle Portekiz, Türkiye’de lisansını bitirmiş ve Avrupa’da yüksek lisans yapmak isteyen öğrenciler için özellikle cazip. Yüksek lisans için diğer ülkelerle karşılaştırma yapmak isterseniz yurt dışında yüksek lisans rehberimize göz atabilirsiniz

Portekizce programlara başvuracak öğrencilerden genellikle B1 veya B2 seviyesinde dil belgesi isteniyor. Bazı üniversiteler, öğrencilerin ilk yılı dil hazırlığıyla geçirmesine imkan tanıyan programlar sunuyor. İngilizce programlar için ise IELTS veya TOEFL gibi bir sınav sonucu talep ediliyor

Portekiz’de eğitim ücretleri

Portekiz devlet üniversitelerinde Portekizli ve AB vatandaşı öğrencilerin ödediği yıllık lisans ücreti devlet tarafından belirlenen bir tavanla sınırlı ve son yıllarda yaklaşık 700 avro civarında seyrediyor. Ancak AB dışından gelen ve “uluslararası öğrenci” statüsüyle kabul edilen öğrenciler için ücretleri her üniversite kendisi belirliyor

Son açıklanan rakamlara göre uluslararası öğrenciler için devlet üniversitelerinde yıllık lisans ücretleri genellikle 3.000 ile 7.000 avro arasında değişiyor. Tıp gibi bazı programlarda bu rakam daha yüksek olabiliyor. Yüksek lisans ücretleri programa göre çok daha geniş bir aralıkta; özellikle işletme okullarının prestijli programlarında ücretler önemli ölçüde artıyor. Özel üniversitelerde ise ücretler genellikle devlet üniversitelerinin üzerinde

Bu rakamlar yalnızca genel bir fikir vermek için. Başvuracağınız üniversitenin ilgili akademik yıl için yayımladığı ücret tablosunu mutlaka kontrol edin. Bazı üniversiteler başarılı uluslararası öğrencilere ücret indirimi veya kısmi burs da sunabiliyor

Uluslararası öğrenci kabul süreci

AB dışından başvuran öğrenciler, Portekiz’de genellikle “uluslararası öğrenci özel başvurusu” (concurso especial para estudantes internacionais) üzerinden kabul alıyor. Bu süreçte her üniversite kendi kriterlerini, kontenjanlarını ve takvimini belirliyor. Türkiye’den başvuracak bir öğrencinin izleyeceği adımlar genel olarak şöyle

1. Program ve üniversite seçimi: Eğitim dili, ücret, şehir ve kariyer hedefi birlikte değerlendirilmeli
2. Belgelerin hazırlanması: Lise diploması, not dökümü, gerekirse üniversiteye giriş sınavı sonuçları, apostil ve yeminli tercümeler
3. Dil belgesi: Portekizce veya İngilizce yeterlilik belgesi
4. Giriş şartlarının karşılanması: Bazı programlar belirli derslerde sınav ya da eşdeğer not şartı arıyor; üniversiteler Türk lise diplomasını ve not ortalamasını kendi kriterlerine göre değerlendiriyor
5. Online başvuru: Başvurular genellikle doğrudan üniversitenin portalı üzerinden yapılıyor ve birkaç başvuru dönemi olabiliyor
6. Kabul ve kayıt: Kabul mektubu alındıktan sonra kayıt ücreti ödenerek yer ayırtılıyor

Başvuru dönemleri çoğu üniversitede kış ve bahar aylarında açılıyor. Kontenjanlar sınırlı olduğu için ilk dönemde başvurmak avantaj sağlıyor. Ayrıca öğrenci vizesi işlemlerinin zaman alabileceğini düşünerek kabulü mümkün olduğunca erken almak önemli

Öğrenci vizesi ve oturum izni

Kabul aldıktan sonra Türk vatandaşlarının Portekiz’e gitmeden önce ulusal öğrenci vizesi alması gerekiyor. Başvuru, Portekiz’in Türkiye’deki temsilciliklerine bağlı başvuru merkezi aracılığıyla yapılıyor. Kabul mektubu, finansal yeterlilik belgesi, konaklama kanıtı, sağlık sigortası ve adli sicil kaydı en temel belgeler arasında. Vize sürecinin ayrıntılarını Türkiye’den Portekiz vizesi yazımızda anlattık

Portekiz’e vardıktan sonra öğrencinin oturum izni için göç idaresine başvurması gerekiyor. 2023’te SEF’in yerini alan AIMA (Göç, Entegrasyon ve İltica Ajansı) bu işlemleri yürütüyor. Son dönemde randevu yoğunluğu nedeniyle bekleme süreleri uzayabiliyor; bu nedenle randevu işlemlerini erkenden takip etmek gerekiyor

Okurken çalışmak ve yaşam maliyeti

Portekiz’de öğrenci oturum izni sahiplerinin, belirli bildirim yükümlülüklerini yerine getirerek yarı zamanlı çalışmasına izin veriliyor. Turizm, restoran ve çağrı merkezi gibi sektörlerde, özellikle İngilizce ve başka bir yabancı dil bilen öğrenciler için iş bulmak mümkün. Ancak ücret seviyesi Batı Avrupa’ya göre düşük olduğu için çalışarak tüm masrafları karşılamak gerçekçi değil. Ülkelere göre çalışma kurallarını yurt dışında okurken çalışmak yazımızda karşılaştırdık

Yaşam maliyeti açısından şehirler arasında ciddi fark var. Lizbon’da kiralar son yıllarda hızla yükseldi; paylaşımlı bir dairede oda bile önemli bir bütçe gerektiriyor. Porto biraz daha uygun, Coimbra, Braga ve Aveiro ise öğrenci bütçesi açısından en makul şehirler arasında. Avrupa’daki farklı ülkelerin öğrenci maliyetlerini Avrupa’da öğrenci olmanın maliyeti yazımızda ülke ülke inceledik

Mezuniyet sonrası Portekiz’de kalmak

Portekiz’de yükseköğretimi tamamlayan yabancı öğrenciler, mezuniyet sonrasında iş aramak için oturum iznini belirli şartlarla uzatabiliyor. İş bulanlar çalışma amaçlı oturum iznine geçebiliyor. Portekiz’de yasal olarak geçirilen süreler ileride uzun dönem oturum ve vatandaşlık açısından da önem taşıyor; ancak öğrenci olarak geçirilen sürelerin nasıl hesaplandığı konusunda güncel mevzuatın kontrol edilmesi gerekiyor

Portekiz’in teknoloji sektörü özellikle Lizbon ve Porto’da hızla büyüyor. Uluslararası şirketlerin hizmet merkezleri, girişimler ve yazılım firmaları İngilizce bilen mezunlar için fırsat yaratıyor. Portekizce öğrenmek ise yerel iş piyasasında kapıları belirgin şekilde genişletiyor

Sık yapılan hatalar

• Lisans programlarının çoğunun Portekizce olduğunu bilmeden başvuru planlamak
• AB öğrencileri için açıklanan düşük ücretleri uluslararası öğrenci ücretiyle karıştırmak
• Kabulü geç alıp vize ve oturum randevularında sıkışmak
• Lizbon’da konaklamayı son ana bırakmak. Uygun kiralık oda bulmak yaz aylarında oldukça zorlaşıyor
• Apostil ve tercüme işlemlerini eksik yapmak. Belgelerdeki küçük hatalar başvuruyu haftalarca geciktirebiliyor

Geçen yıl yardımcı olduğumuz bir öğrenci, İstanbul’da işletme lisansını bitirdikten sonra Lizbon’da İngilizce bir finans yüksek lisansına başvurmak istiyordu. İlk planı yalnızca Lizbon’daki iki okula başvurmaktı. Bütçesini birlikte değerlendirdiğimizde Porto’daki benzer bir programın hem ücret hem de yaşam maliyeti açısından yıllık bazda ciddi tasarruf sağladığını gördük. Sonunda iki şehre de başvurdu ve Porto’yu seçti

Sık sorulan sorular

Portekiz’de eğitim ücretsiz mi?

Hayır. Devlet üniversitelerinde bile ücret ödeniyor. AB vatandaşları için ücretler düşük bir tavanla sınırlı, ancak AB dışından gelen uluslararası öğrenciler için ücretler daha yüksek ve üniversiteye göre değişiyor

Portekizce bilmeden Portekiz’de okuyabilir miyim?

Yüksek lisans düzeyinde İngilizce programlar oldukça yaygın. Lisans düzeyinde ise İngilizce seçenekler sınırlı, bu yüzden lisans planlayan öğrencilerin Portekizce öğrenmesi ya da İngilizce programları dikkatle araştırması gerekiyor

Portekiz üniversiteleri Türkiye’de tanınıyor mu?

Portekiz’deki akredite devlet üniversiteleri ve tanınmış özel üniversiteler genellikle YÖK denklik süreçlerinde sorun yaşamıyor. Yine de seçtiğiniz program ve üniversitenin YÖK tarafından tanınan kurumlar arasında olup olmadığını başvuru öncesinde kontrol etmeniz önemli

Portekiz’de burs imkanı var mı?

Bazı üniversiteler başarılı uluslararası öğrencilere ücret indirimi veya kısmi burs sunuyor. Erasmus Mundus ortak yüksek lisans programları ve Portekiz hükümetinin zaman zaman açtığı burs programları da değerlendirilebilir

Başvuru planınızı erken yapın

Portekiz’de eğitim, doğru program ve şehir seçildiğinde hem akademik hem de yaşam kalitesi açısından çok tatmin edici bir deneyim sunuyor. Başarılı bir başvurunun anahtarı, eğitim dilini, ücretleri ve takvimi baştan netleştirmek. Yükseköğretim sistemi ve tanınmış kurumlar hakkında resmi bilgi için Portekiz Yükseköğretim Genel Müdürlüğü (DGES) sitesine göz atabilirsiniz

Notlarınıza, bütçenize ve hedeflerinize uygun Portekiz üniversitelerini birlikte belirlemek isterseniz ücretsiz danışmanlık formunu doldurabilirsiniz. Saya Group eğitim ekibi başvurudan vizeye kadar her adımda size yol gösterir