Uluslararası ilişkiler, Türkiye’de okumak isteyen yabancı öğrencilerin sosyal bilimler alanında en çok tercih ettiği bölüm. Bunun nedeni sadece bölümün popülerliği değil, Türkiye’nin coğrafi ve siyasi konumu. Avrupa, Orta Doğu, Kafkasya, Balkanlar ve Orta Asya’nın kesişiminde yer alan bir ülkede dünya siyasetini okumak, ders kitaplarında anlatılan pek çok konuyu yakından gözlemleme imkânı sunuyor
Bu bölümü düşünen öğrencilerin aklındaki en önemli soru ise genelde kariyer oluyor: «Mezun olunca ne iş yapacağım?» Bu yazıda bölümün içeriğini, Türkiye’de okumanın avantajlarını, kabul sürecini ve mezunların gerçekçi kariyer yollarını anlatıyoruz
Kısaca
- Uluslararası ilişkiler lisans programları 4 yıl sürüyor
- Devlet ve özel üniversitelerde İngilizce program seçeneği oldukça fazla
- Dersler siyaset bilimi, tarih, hukuk, ekonomi ve bölge çalışmalarını kapsıyor
- Ankara’daki büyükelçilikler ve İstanbul’daki uluslararası kuruluşlar staj imkânı sunuyor
- Mezunlar diplomasi, uluslararası kuruluşlar, medya, araştırma ve özel sektörde çalışabiliyor
Bölümde neler okunuyor?
İlk yıllarda siyaset bilimine giriş, uluslararası ilişkiler teorileri, diplomasi tarihi, ekonomiye giriş ve hukukun temel kavramları gibi dersler veriliyor. Bu dersler öğrencinin dünyayı analiz etmek için kullanacağı kavramsal çerçeveyi oluşturuyor. İlerleyen yıllarda uluslararası hukuk, uluslararası örgütler, dış politika analizi, uluslararası ekonomi politik, güvenlik çalışmaları ve göç çalışmaları gibi derslere geçiliyor
Türk üniversitelerinin önemli bir özelliği bölge çalışmalarına verdikleri ağırlık. Orta Doğu, Kafkasya, Balkanlar, Avrupa Birliği ve Orta Asya üzerine seçmeli dersler yaygın. Bazı programlarda ikinci bir yabancı dil, örneğin Arapça, Rusça ya da Fransızca öğrenme imkânı da bulunuyor
| Alan | Örnek dersler |
|---|---|
| Teori | Uluslararası ilişkiler kuramları, siyaset felsefesi |
| Tarih | Diplomasi tarihi, Türk dış politikası |
| Hukuk | Uluslararası hukuk, insan hakları |
| Ekonomi | Uluslararası ekonomi politik, kalkınma |
| Bölge çalışmaları | Orta Doğu, Kafkasya, Avrupa Birliği |
Neden Türkiye’de uluslararası ilişkiler?
Konum avantajı
Türkiye, bölgesel krizlerin, enerji projelerinin, göç hareketlerinin ve büyük güç rekabetinin doğrudan hissedildiği bir ülke. Bu konuları uzaktan değil, içinden okumak öğrencilere farklı bir perspektif kazandırıyor
Diplomasi merkezleri
Ankara’da yüzden fazla büyükelçilik bulunuyor. İstanbul ise başkonsolosluklar, uluslararası kuruluşların bölge ofisleri, düşünce kuruluşları ve uluslararası medya kuruluşlarıyla dolu. Bu yoğunluk staj ve gönüllü çalışma fırsatlarını artırıyor
Çok uluslu sınıflar
Türk üniversitelerinin uluslararası ilişkiler bölümlerinde farklı ülkelerden gelen öğrenciler bir arada okuyor. Bir dersin tartışmasında Afrika’dan, Orta Asya’dan, Balkanlardan ve Orta Doğu’dan öğrencilerin kendi ülkelerinin bakış açısını paylaşması, öğrenmenin en değerli parçalarından biri
Türk dış politikasını yakından izlemek
Türkiye’de uluslararası ilişkiler okumanın bir başka avantajı, ülkenin kendi dış politikasının son derece hareketli olması. Arabuluculuk girişimleri, enerji koridorları, savunma sanayi işbirlikleri, göç diplomasisi ve bölgesel örgütlerdeki rolü, öğrencilerin günlük olarak takip edebileceği canlı vaka çalışmaları sunuyor. Birçok üniversite bu konularda düzenli olarak paneller ve konferanslar düzenliyor, eski diplomatları ve uzmanları öğrencilerle buluşturuyor. Bu etkinliklere katılmak hem bilgi hem de bağlantı açısından son derece değerli
Ayrıca Türkiye’nin farklı coğrafyalarla kurduğu ilişkiler, yabancı öğrencilerin kendi ülkeleriyle ilgili konuları farklı bir açıdan değerlendirmesine imkân tanıyor. Kendi bölgesi üzerine bitirme tezi yazan bir öğrenci, Türkiye’deki kaynaklara ve uzmanlara erişerek özgün bir çalışma ortaya koyabiliyor
Kabul şartları
Yabancı öğrenciler uluslararası ilişkiler bölümüne lise diploma notu, SAT ya da üniversitelerin kendi sınavlarıyla başvurabiliyor. Bu bölümde kabul kriterleri sayısal bölümlere göre daha esnek olsa da köklü devlet üniversitelerinde rekabet yüksek. İngilizce programlar için dil belgesi ya da hazırlık sınıfı gerekiyor. Bölümde yoğun okuma ve yazma yapıldığı için akademik İngilizcenin iyi olması büyük önem taşıyor. Hazırlık sürecini öğrenmek için İngilizce hazırlık sınıfı yazımıza bakabilirsiniz
Mezunlar ne iş yapıyor?
Uluslararası ilişkiler mezunlarının kariyer yolları, birçok öğrencinin sandığından daha çeşitli. Diplomat olmak bu bölümün en bilinen hedefi, ancak her ülkenin dışişleri sınavı oldukça seçici ve yabancı öğrenciler için bu yol kendi ülkelerinin sistemine bağlı. Bunun dışında mezunlar şu alanlarda çalışabiliyor
- Uluslararası kuruluşlar ve sivil toplum örgütleri
- Düşünce kuruluşları ve araştırma merkezleri
- Medya ve gazetecilik
- Uluslararası ticaret yapan şirketlerde dış ilişkiler ve risk analizi
- Göç ve insani yardım alanında çalışan kuruluşlar
- Akademi
İşletme ve ticaretle ilgilenen öğrenciler için çift ana dal ya da yan dal seçenekleri de değerlendirilebilir. Bu konuda işletme ve uluslararası ticaret yazımız fikir verebilir
Bölüm kimler için uygun?
Okumayı, yazmayı ve tartışmayı seven, haberleri takip eden, tarih ve siyasete merakı olan öğrenciler bu bölümde mutlu oluyor. Ancak bölüm sadece güncel siyaset tartışmasından ibaret değil. Teorik metinler, tarih kitapları ve hukuk metinleri yoğun bir okuma temposu gerektiriyor. Ayrıca mezuniyet sonrası iş bulmak, bölüm dışında kazanılan becerilere de bağlı. Dil, staj, araştırma ve analiz becerilerini geliştirmeyen öğrenciler mezuniyet sonrası zorlanabiliyor
Okul dışında kendinizi nasıl geliştirirsiniz?
Uluslararası ilişkiler mezunları arasında öne çıkanlar genellikle dört yılı sadece derslerle geçirmeyenler oluyor. Model Birleşmiş Milletler konferansları, münazara kulüpleri ve öğrenci dergileri bu alanda en değerli deneyimlerden. Model BM’de bir ülkeyi temsil etmek, karar tasarısı yazmak ve müzakere yürütmek, diplomasinin pratik tarafını öğretiyor. Türkiye’de birçok üniversite her yıl uluslararası katılımlı konferanslar düzenliyor ve yabancı öğrenciler bu etkinliklerde aktif rol alabiliyor
Bunun yanında düşünce kuruluşlarında araştırma asistanlığı yapmak, akademisyenlerin projelerinde veri toplamak ve kısa analiz yazıları yayınlamak da güçlü bir özgeçmiş oluşturuyor. Yazma becerisi bu alanda belki de en önemli araç. Düzenli olarak politika notu, makale ya da blog yazısı yazan öğrenciler hem düşüncelerini netleştiriyor hem de mezuniyet sonrası işverenlere somut örnekler sunabiliyor
Dil öğrenmenin önemi
Uluslararası ilişkilerde İngilizce artık bir ayrıcalık değil, temel şart. Fark yaratan şey ikinci ve üçüncü dil. Türkiye’de okuyan bir öğrenci için Türkçe zaten doğal bir ikinci dil haline geliyor. Buna Arapça, Rusça, Farsça, Fransızca ya da Çince gibi bir dil eklemek, özellikle uluslararası kuruluşlarda ve risk analizi yapan şirketlerde ciddi avantaj sağlıyor. Birçok üniversite bu dillerde seçmeli dersler sunuyor, bazı şehirlerde ise kültür merkezleri uygun fiyatlı kurslar düzenliyor
Erasmus ve değişim programları
Türk üniversitelerinin çoğu Erasmus programına dahil. Uluslararası ilişkiler öğrencileri bir ya da iki dönemi Avrupa’daki bir üniversitede geçirerek farklı bir akademik ortamı deneyimleyebiliyor. Bu deneyim hem dil becerisini hem de uluslararası bağlantıları güçlendiriyor. Yabancı öğrencilerin Erasmus’a katılım şartları uyruğa ve üniversiteye göre değişebildiği için uluslararası ofisle önceden görüşmek gerekiyor. Program hakkında genel bilgi için Erasmus rehberimize göz atabilirsiniz
Sık sorulan sorular
Uluslararası ilişkiler ile siyaset bilimi arasında fark var mı?
Siyaset bilimi devletlerin iç siyasal yapılarına, uluslararası ilişkiler ise devletler arası ilişkilere ve küresel sorunlara daha fazla odaklanıyor. Birçok üniversitede bu iki alan aynı bölüm altında birleştiriliyor
Türkçe bilmeden okuyabilir miyim?
İngilizce programlarda evet. Ancak Türk dış politikası ve bölge çalışmalarında Türkçe kaynaklara erişmek büyük avantaj sağlıyor
Mezuniyet sonrası yüksek lisans gerekli mi?
Uluslararası ilişkiler alanında birçok pozisyon, özellikle uluslararası kuruluşlar ve araştırma merkezleri, yüksek lisans derecesi bekliyor. Bu nedenle mezunların önemli bir kısmı lisansın ardından bir ya da iki yıllık yüksek lisans programına devam ediyor. Güvenlik çalışmaları, göç çalışmaları, enerji politikası ve bölge çalışmaları gibi alanlarda uzmanlaşmak iş piyasasında öne çıkmayı kolaylaştırıyor
Hangi şehirde okumak daha avantajlı?
Ankara büyükelçilikler, bakanlıklar ve kamu kurumlarına yakınlık açısından, İstanbul ise uluslararası kuruluşlar, medya ve özel sektör bağlantıları açısından avantajlı. İki şehirde de bu alanda güçlü üniversiteler bulunuyor. Karar verirken yaşam maliyetini ve şehir hayatına dair beklentilerinizi de hesaba katın
Bu bölümden mezun olup özel sektörde çalışabilir miyim?
Evet ve bu yol giderek yaygınlaşıyor. Uluslararası ticaret yapan şirketler, bankalar, enerji şirketleri ve danışmanlık firmaları siyasi risk analizi, kamu ilişkileri ve pazar araştırması gibi alanlarda uluslararası ilişkiler mezunlarını istihdam ediyor. Bu pozisyonlarda analitik düşünme ve iyi yazma becerisi, ekonomi ve veri okuma bilgisiyle birleştiğinde ciddi bir avantaj sağlıyor
Bölümde sınavlar nasıl yapılıyor?
Sınavlar genellikle klasik yazılı sınav, ödev ve dönem makalesi şeklinde. Çoktan seçmeli sınavlar bu bölümde nadir. Öğrencinin bir konuyu kaynaklara dayanarak tartışabilmesi bekleniyor, bu yüzden akademik yazım becerisini erken geliştirmek önemli
Başvuru için
Uluslararası ilişkiler okumayı düşünüyorsanız hedef üniversitelerin program dilini, akademik kadrosunu ve staj bağlantılarını karşılaştırmanızı öneriyoruz. Size uygun okul listesini birlikte çıkarabiliriz
